移

Nghĩa

Việt

• Thiều Chửu Dời đi. Nguyễn Du [阮攸] : Tào thị vu thử di Hán đồ [曹氏于此移漢圖] (Cựu Hứa đô [舊許都]) Họ Tào dời đô nhà Hán đến đây. Biến dời. Như di phong dịch tục [移風易俗] đồi dời phong tục. Ông quan này đưa tờ cho ông quan cùng hàng khác gọi là di văn [移文]. Một âm là dị. Khen. Lại một âm là sỉ. Rộng rãi

Nôm

• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển dời 移 ◎ AHV: di, dời đọc theo âm THV. x. day. di có bộ hoà, trỏ việc nhổ mạ đi cấy (移,移秧也。種稻必先苗之而移之,遷移之義取焉) [Thuyết Văn], tiếng Việt còn bảo lưu chữ “di thực”, sau mới có nghĩa mở rộng là “chuyển di”, “cải biến”, “đổi thay”. Chuỗi đồng nguyên: di - đi - dời - day. x. đi. ① đgt. vận chuyển đi. Nhẫn thấy Ngu công tua sá hỏi, non từ nay mựa tốn công dời. (Thuật hứng 59.8). ② đgt. đổi thay, đổi dời. Tự nhiên đắp đổi đạo trời, tiêu trưởng doanh hư một phút dời. (Tự thán 104.2). ③ đgt. chuyển vị trí. Đằm chơi bể học đã nhiều xuân, dời đến trên an nằm quải chân. (Nghiễn trung ngưu 254.2). ④ đgt…
• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển day 移 ◎ AHV: di. OCM *lai, OCB *ljaj. MK: OKhmer *re /ree ~rəə / [Schuessler 2007: 566]. cđ dời, rê. đgt. lay, rung. Cội rễ bền day chẳng động, tuyết sương thấy đã đặng nhiều ngày. (Tùng 219.3). x. dời
• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển đi 移 / 迻 ◎ Nôm: 𠫾 / 𪠞 Sách Thuyết Văn ghi: “Di: chuyển đi/ chuyển di” (迻遷徙也). Sách Quốc Ngữ phần Tề ngữ ghi: “Thì dân không đi” (則民不移) [Vương Lực 1982: 572]. Xét, đối ứng d- đ- như: dao đao 刀, dải đái 帶, dừng đình 停, dĩa đĩa / điệp 碟, dĩ đã 已. Mặt khác, ta có chuỗi đồng nguyên 移 = 迻 = 徙 = 之. Riêng 之 được tái lập âm HTC là tiə [Schuessler 2007: 613]. Ss đối ứng ti² (nguồn), ti² (Mường bi), ti¹ (Chứt), pâ? (Vân Kiều) [NV Tài 1993: 235]. ① đgt. dời vị trí. Rừng nhiều cây rợp hoa chầy động, đường ít người đi cỏ gấp xâm. (Ngôn chí 5.4, 21.1)‖ (Tự thán 91.4, 100.6, 101.8)‖ (Tức sự 126.5)‖ (Miêu…
• Giản Dị Hán Nôm rời rời khỏi phòng [Eng: to leave the room]
• Giản Dị Hán Nôm day day dứt; day mắt, day huyệt [Eng: harass; rub one's eyes, rub one's crypt]
• Giản Dị Hán Nôm dây dây dưa [Eng: to drag on, to drag out]
• Giản Dị Hán Nôm di di dân; di tẩu (đem đi) [Eng: immigrant; to take away]
• Giản Dị Hán Nôm dê con dê; dê cụ, dê xồm [Eng: goat; dirty old man/old goat, he-goat with big goatee]
• Giản Dị Hán Nôm giay giay trán (bóp trán) [Eng: to cudgel one's brains for]
• Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) dời chuyển dời; vật đổi sao dời [Eng: to move (from one position to another); everything changes]
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] nặng đầu nặng mắt chẳng dời
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] nhân sâm đạm trúc thạch cao chớ rời
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] còn cơn triều nhiệt chẳng di
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] bủng beo yếu đuối lai dai
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] trần bì bán hạ tiêu đờm tan đi
• Bảng Tra Chữ Nôm chòm chòm xóm; chòm râu, chòm cây [Eng: hamlet and sub-hamlet; beard, grove]
• Bảng Tra Chữ Nôm đệm đệm đàn; đệm giường; vòng đệm [Eng: to accompany; buffer; washer]
• Bảng Tra Chữ Nôm xờm bờm xờm; xờm xỡ [Eng: shaggy; be too familiar]
• Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: chòm Xuất hiện 24 lần trong Truyện Kiều 1902
• Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: chòm Xuất hiện 15 lần trong Truyện Kiều 1871
• Lục Vân Tiên Âm Nôm: chòm Xuất hiện 8 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

• MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.移轉、搬遷。如：「移植」、「遷移」。《漢書．卷四九．鼂錯傳》：「美草甘水則止，草盡水竭則移。」唐．李賀〈浩歌〉：「南風吹山作平地，帝遣天吳移海水。」 2.轉變、改變。如：「移風易俗」、「移孝作忠」。唐．王勃〈滕王閣〉詩：「閒雲潭影日悠悠，物換星移幾度秋？」 3.搖動。《禮記．玉藻》：「疾趨則欲發，而手足毋移。」唐．孔穎達．正義：「移謂靡迆搖動也。」 4.施予、贈送。《史記．卷一○四．田叔傳》：「鞅鞅如有移德於我者，何也？」《漢書．卷八七．揚雄傳上》：「是以旃裘之王，胡貉之長，移珍來享，抗手稱臣。」 5.去除。漢．王充《論衡．變虛》：「齊君欲禳慧星之凶，猶子韋欲移熒惑之禍也。」唐．柳宗元〈封建論〉：「削其半，民猶瘁矣，曷若舉而移之，以全其人乎？」 [名] 1.一種官方文書的舊稱，行文於平行的對等單位之間。《後漢書．卷七四．袁紹傳》：「橋帽乃詐作三公移書，傳驛州郡。」《新唐書．卷四六．百官志一》：「諸司相質其制有三：一曰關，二曰制，三曰移。」 2.姓。如漢代有移良。

Mainland

• Tân Hoa Tự Điển 移 (形声。从禾,多声。本义移秧) 同本义。泛指移植 移,禾相倚移也。--《说文》。徐灏注戴氏侗曰‘移,移秧也。凡种稻必先苗之而移之,迁移之义取焉,别作。灏按禾苗茂密乃移种之。’” 又如移花(移植花木); 移根(犹移植); 移种,移莳(犹移植) 假借为迻”。移动 则民不移。--《国语·齐语》。注徙也。” 弗能移也。--《国语·晋语》。注’动也。” 徐趋皆用是,疾趋则欲发,而手足毋移。--《礼记》 移兵先击。--《史记·魏公子列传》 撤兵移营。--《广东军务记》 寻移刑部。--清· 移（迻）yí ⒈搬动，挪动～山。～动。～植。迁～。转～。 ⒉改变，变化，动摇～风易俗。坚定不～。 ⒊ ⒋ 移yì 1.使人羡慕。 移chǐ 1.广大。 2.多，多余。