臼
cữu
Hán Việt: cữu · Pinyin: jiù
Tổng quan
cữu thạch cữu (cái cối giã)
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | jiù |
|---|---|
| Hán Việt | cữu |
| Quảng Đông | gau3 |
| Mân Nam | khū |
| Nhật Bản | USU |
| Hàn Quốc | 구 |
| Chú âm | ㄐㄧㄡˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | giux |
| Baxter-Sagart | C.[g]ʷəʔ |
| Hán ngữ Thượng cổ | C.[g]ʷəʔ |
| Phản thiết | 敞呂切 |
| Thanh mẫu | 昌 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Cái cối, làm bằng gỗ hay bằng đá để giã các thứ. {Thạch cữu} [石臼] cối đá.;
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm cữu thạch cữu (cái cối giã); thoát cữu (trật xương) [Eng: mortar; to sprain]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.中間下凹的舂米器具。如：「石臼」、「磨臼」。漢．王充《論衡．量知》：「穀之始熟曰粟，舂之於臼，簸其粃糠。」 2.二一四部首之一。 [形] 形狀像臼的。如：「臼齒」。
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 臼 (象形。小篆字形,象舂米器具形,中间的四点表示有米。本义中部下凹的舂米器具) 同本义 臼,舂也。古者掘地为臼,其后穿木石。--《说文》 断木为杵,掘地为臼。--《易·系辞下》 择满臼,舂之而不碎。--贾思勰《齐民要术》 又如臼杵(臼与杵);臼塘(凿成船形的木臼,别称臼塘);臼中无釜(比喻妻子亡故) 又指用以形容臼状物 臼 用臼舂米 织纺井臼。(臼,用如动词舂米。)--清·周容《芋老人传》 臼 形如臼的 臼jiù ⒈旧时舂米的器具，一般用石凿成石～。 ⒉形状像臼的～齿。
Eng
- CC-CEDICT mortar
ja
- JMdict millstone|mortar
Nguồn gốc
Khang Hy
【廣韻】其九切【集韻】【韻會】【正韻】巨久切，𠀤音咎。【說文】舂也。本作𠚒，隷省作臼。古者掘地爲臼，其後穿木石。象形，中象米。【徐曰】臼字中四注，與函字下，鼠字上，及古文齒字，皆偶相似而非也。【世本】雍父作臼。【呂氏春秋】赤冀作臼。【易·繫辭】斷木爲杵，掘地爲臼。臼杵之利，萬民以濟。【沈約·捉搦歌】粟榖難舂付石臼。【柳宗元詩】日午夢覺無餘聲，山童隔竹敲茶臼。 又星名。【史記·天官書】杵臼四星，在危南。【註】杵臼三星，在丈人星旁，主軍糧。 又地名。【左傳·僖二十四年】濟河圍令狐，入桑泉，取臼衰。【註】解縣東南有臼城。 又水名。【左傳·定五年】將涉于成臼。【註】江夏竟陵縣有臼水，出𦖂屈山，西南入漢。【後漢·章帝紀】罷常山，呼沱石臼河漕。【註】石臼，河名也，在今定州唐縣東北。 又山名。【山海經】踵臼之山，無草木。 又鳥名。【讀曲歌】打殺長鳴雞，彈去烏臼鳥。 又樹名。【古西洲曲】日暮伯勞飛，風吹烏臼樹。 又姓。【左傳】華謳家臣臼任。又【韻補】叶敞呂切，音處。【韓愈·元和聖德詩】遂自顚倒，若杵投臼。叶下渚。
Thuyết Văn
舂臼也。 古者掘地爲臼。 其後穿木石。 象形。 中象米也。 凡臼之屬皆从臼。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
各本無臼字。今補。杵下云。舂杵也。則此當云舂臼也明矣。引伸凡凹者曰臼。 見易𣪠辭傳。葢黃帝時雍父初作如此。 或穿木。或穿石。 象木石臼也。 所舂也。其九切。三部。
【臼】 (cữu) Lục thư: Tượng hình Cấu trúc: Tượng hình — Từ: 臼 (cữu (Cái cối)) Phiên thiết: Kì cửu thiết Thượng tự: 其 (kì) | Hạ tự: 九 (cửu) Trung cổ thanh mẫu: 群母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'c' + vận mẫu 'ưu' ⚡ Chỉnh thanh: Trọc thượng biến khứ (濁上變去): Chữ thượng thanh + toàn trọc → đổi sang khứ thanh ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: cựu (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: thung (Đâm…
Tự hình
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 旧 · 𦥑 · 旧