计

jìkếNôm kẽ

Hán Việt: kế · Pinyin: jì · Nôm: kẽ

Tổng quan

Tính. Phàm tính gộp các môn lại để xem số nhiều hay ít đều gọi là kế. Như thống kế [統計] tính gộp cả, hội kế [會計] cùng tính cả, v.v. Vì thế nên sổ sách cũn…

Pinyin
jì
Hán Việt
kế
Âm Nôm
kẽ
Chú âm
ㄐㄧˋ
Unicode
U+8BA1
Số nét
4
Cấu trúc
left-right
Phồn thể
計
Giản thể
计
Thương Hiệt
IVJ

计件 · 计价 · 计分 · 计划 · 计力 · 计提 · 计数 · 计时

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinjì
Hán Việtkế
Âm Nômkê
Quảng Đônggai3
Chú âmㄐㄧˋ
Hán ngữ Trung cổkeh
Baxter-Sagartkˤij-s
Hán ngữ Thượng cổkˤij-s
Phản thiết吉屑切
Thanh mẫu見
Vận霽
Đẳng4

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Giản thể của chữ 計
  • Thiều Chửu Tính. Phàm tính gộp các môn lại để xem số nhiều hay ít đều gọi là kế. Như thống kế [統計] tính gộp cả, hội kế [會計] cùng tính cả, v.v. Vì thế nên sổ sách cũng gọi là kế. Nhà Hán kén quan lại cho vào cung làm việc với các quan tính toán sổ sách để tập việc. Nên về đời khoa cử gọi thi hội là kế giai [計偕] là bởi đó. Xét các quan lại. Như đại kế [大計] xét suốt cả các quan lại trong thiên hạ. Mưu kế, mưu tính. Như đắc kế [得計] đắc sách (mưu hay). Ta thường đọc là kê cả

Nôm

  • Giản Dị Hán Nôm kê kê lại cái tủ; kiểm kê, thống kê [Eng: to wedge the wardrobe; to inventory, to reckon up]

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 计 (会意。从言,从十。言”有数的意思; 十”是整数,表示事物成一个数目。数数字,所以有计算的意思。本义算账; 总计; 计算) 同本义 計,会算也。--《说文》 计数刚柔也,轻重也,大小也,实虚也,远近也,多少也,谓之计数。--《管子·七发》 学书计。--《礼记·内则》 命农计耦耕事。--《礼记·月令》 计亿事。--《国语·郑语》。注算也。” 计日而待。--诸葛亮《出师表》 计日以还。--明·宋濂《送东阳马生序》 而计其长。--明·魏学洢《核舟记》 蹄躰各千计。--《聊斋志异·促织》 计jì ⒈算，算帐，核算～算。共～。～日程功。 ⒉测量或检算度数、时间等的仪表温度～。记时～。 ⒊谋略，策略～谋。～策。～巧。妙～。奇～。 ⒋谋划，盘算～划。～出万全。父母之爱子，则为之～深远。 ⒌ ①争论，较量跟他～较，没意思。 ②盘算，比较她从不～较个人得失。 ③商量，打算他们～较了半天，也没结果。

Eng

  • CC-CEDICT surname Ji
  • CC-CEDICT to calculate, to compute, to count, to regard as important, to plan, ruse, meter, gauge

Nguồn gốc

left-right

Khang Hy

【唐韻】古詣切【集韻】【韻會】【正韻】吉詣切，𠀤音繼。【說文】會也，算也。从言从十。徐曰：十者，物成數。會意。【左傳·昭三十二年】士彌牟營成周，計丈數。【禮·內則】十年，出就外傅，居宿于外，學書計。【註】書謂六書，計謂九數。【周禮·天官】小宰以六計弊羣吏之治。【註】弊，斷也。【疏】六計，謂善、能、敬、正、法、辨，皆以廉爲本，計其功過多少而聽斷之也。又【司會註】司會，主天下之大計。【疏】日計曰成，月計曰要，歲計曰會。【史記·平準書】桑弘羊以計算用事。 又【玉篇】謀也。【廣韻】籌策也。【史記·項羽紀】項梁召諸別將會薛計事。又【淮隂侯傳】計者，事之機也。 又計簿。【左傳·昭二十五年】臧會逸奔郈，魴假使爲賈正焉，計于季氏。【註】送計簿于季氏。【前漢·武帝紀】受計于甘泉宮。【註】受郡國所上計簿，若今之諸州計帳也。 又計偕。【前漢·武帝紀】元光五年，徵吏民有明當世之務，習先聖之術者，縣次續食，令與計偕。【註】令所徵之人與上計者俱來也。 又官名。【史記·張丞相傳】張蒼遷爲計相。【師古註】專主計籍。【唐書·百官志】司計、典計、掌計各二人，給衣服、飮食、薪炭。 又神名。【山海經】東百三十里曰光山，神計蒙處之，其狀人身龍首，恆遊於漳淵，出入必有飄風暴雨。 又縣名。【前漢·地理志】琅邪郡有計斤縣。【師古曰】卽左傳所謂介根也。 又州名。【唐書·地理志】劍南道有計州。 又姓。越有計然，後漢有計子勳。 又【集韻】吉屑切，音結。畫也。

Thuyết Văn

會也。筭也。 从言十。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

會、合也。筭當作算。數也。舊書多假筭爲算。 會意。古詣切。十五部。

【上】 (thượng ⟨thướng⟩) Nghĩa:

Tự hình

  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 𧨻 · 计 · 计 · 計 · 计 · 計