豫
dựNôm rợ
Hán Việt: dự · Pinyin: yù · Nôm: rợ
Tổng quan
Sẵn, cùng nghĩa với chữ dự [豫]. Như dự bị [預備] phòng bị sẵn
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | yù |
|---|---|
| Hán Việt | dự |
| Âm Nôm | dự |
| Quảng Đông | jyu6 |
| Mân Nam | ū |
| Nhật Bản | ARAKAJIME |
| Hàn Quốc | 서 |
| Chú âm | ㄩˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | joh |
| Baxter-Sagart | laʔ-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | laʔ-s |
| Phản thiết | 商居切 |
| Thanh mẫu | 書 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Yên vui. Như hạ dự [暇豫] rồi nhàn. Sớm. Như phàm sự dự tắc lập [凡事豫則立] phàm sự gì liệu sớm đi thì nên. Châu Dự, nay thuộc vào cõi đất phía tây tỉnh Hà Nam, tỉnh Sơn Đông, và phía bắc Hồ Bắc nước Tàu, vì thế nên mới gọi tỉnh Hà Nam là tỉnh Dự. Do dự [猶豫] tên hai con thú, tính đa nghi. Vì thế nên người nào làm việc không quả quyết cũng gọi là do dự. Tham dự. Một âm là tạ, cùng nghĩa với chữ tạ [榭]
Nôm
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) dự dật dự vong thân (no ấm quá dễ hư); do dự [Eng: easy to turn bad in character when living a luxurious life; to hesitate]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.安樂、逸樂。《爾雅．釋詁上》：「豫，樂也。」宋．邢昺．疏：「豫者，逸樂也。」《新五代史．卷三七．伶官傳．序》：「憂勞可以興國，逸豫可以亡身，自然之理也。」 2.易經卦名。六十四卦之一。坤（☷）下震（☳）上。象徵萬物被陽氣而生生不息。 3.河南省的簡稱。 4.姓。如戰國時晉國有豫讓。 [動] 1.巡遊。《孟子．梁惠王下》：「吾王不遊，吾何以休？吾王不豫，吾何以助？」 2.喜悅。《書經．金縢》：「王有疾，弗豫。」 3.欺騙。《荀子．儒效》：「魯之粥牛馬者不豫賈，必蚤正以待之也。」漢．桓寬《鹽鐵論．力耕》：「古者商通物而不豫，工致牢而不偽。」 4.參與。通「與」。《左傳．隱公元年》：「豫凶事，非禮也。」《後漢書．卷七八．宦者傳．蔡倫傳》：「及和帝即位，轉中常侍，豫參帷幄。」 [副] 1.遲疑不決。如：「猶豫」。《老子》第一五章：「豫焉若冬涉川，猶兮若畏四鄰。」 2.事先。通「預」。《漢書．卷六九．趙充國傳》：「宜遣使者行邊兵豫為備，敕視諸羌，毋令解仇，以發覺其謀。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 豫 (形声。从象,予声。本义大象) 同本义 豫,象之大者。--《说文》 豫焉若冬涉川。--《老子》。范应元注豫,象属。” 地名。豫州,古九州之一 指通豫南。--《列子·汤问》 今河南省的简称 姓 豫 假借为娱”。快乐 豫,乐也。--《尔雅》 豫,悦豫也。--《易·豫卦》释文。郑注豫,喜豫说乐之貌也。” 心中和悦谓之豫。--《珠丛》 何问之不豫也?--《庄子·应帝王》 夫子若有不豫色然。╠ 豫 yù ⒈快乐，安乐不～。逸～无期（无期无限度）。逸～亡身。 ⒉〈古〉通"预"。预备～则祸不生。 ⒊〈古〉通"与"。参加。 ⒋河南省的简称。 豫xiè 1.古代州学名。 豫shū 1.舒展，宽舒。
Eng
- CC-CEDICT abbr. for Henan province 河南 in central China
- CC-CEDICT happy, carefree, at one's ease, variant of 預, 预[yu4], old variant of 與, 与[yu4]
other
- Nguồn khác 【Dịch nghĩa】- Châu Dự nước Tống phân dã ở Mão - Đại hỏa sao là sao Phòng, sao Tâm. 【Khang Hi】[Thuyết văn 說文] 象之大者，賈侍中說，不害於物。 Tượng chi đại giả, Giả Thị Trung thuyết, bất hại ư vật. (Con voi lớn, sách “Giả Thị Trung thuyết” nói, nó không hại vật) [Nhĩ nhã 爾雅 - Thích hỗ 釋詁] 安也。樂也。 An dã. Lạc dã. (Yên. Vui) [Ngọc thiên 玉篇] 怠也，佚也。 Đãi dã, dật dã. (Lười biếng. Nhàn nhã.) 【Phiên thiết】[Quảng vận 廣韻] [Tập vận 集韻] [Loại thiên 類篇] [Vận hội 韻會] 羊洳切 Dương như thiết [Chính vận 正韻] 羊茹切，音預。 Dương như thiết, âm Dự 【Bộ】Thỉ豕
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
〔古文〕：𠄛【廣韻】【集韻】【類篇】【韻會】羊洳切【正韻】羊茹切，𠀤音預。象類。【說文】象之大者，賈侍中說，不害於物。 又【爾雅·釋詁】安也。【又】樂也。【玉篇】怠也，佚也。【正韻】悅也。【易·豫卦疏】謂之豫者，取逸豫之義，以和順而動，動不違衆，衆皆悅豫也。【書·太甲】無時豫怠。【詩·小雅】逸豫無期。 又【增韻】遊也。【孟子】一遊一豫，爲諸侯度。【張衡·東京賦】度秋豫以收成。【註】秋行曰豫。 又【爾雅·釋言】敘也。【疏】事豫備者亦有敘也。【玉篇】早也，逆備也。【易·旣濟】君子思患而豫防之。【禮·學記】禁於未發之謂豫。【中庸】凡事豫則立。【註】素定也。【玉篇】或作預。 又【爾雅·釋詁】厭也。 又參與也。【正韻】與與通。【後漢·東夷傳】楚靈會申，亦來豫盟。【宋書·王弘傳】以私賤無名之人，豫公家有實之任。 又猶、豫，二獸名，性多疑。凡人臨事遲疑不決者，借以爲喩。【史記·呂后紀】計猶豫未有所決。【禮·曲禮】作猶與。【註】與，本亦作豫。【疏】猶，玃屬。與，象屬。二獸皆進退多疑，人多疑惑者似之。 又州名。【書·禹貢】荆河惟豫州。【疏】西南至荆山，北距河水。【釋名】豫州在九州中，京師、東都所在，常安豫也。【晉書·地理志】豫，舒也，言稟中和之氣性理安舒也。舒音豫。【廣韻】秦爲三川郡。漢爲河南郡。後魏置同州，又攺爲豫州。 又姓。【潛夫論】豫氏，本姬姓。晉智伯臣豫讓。 又【集韻】詞夜切，音謝。與榭通。【儀禮·鄕射禮】豫則鉤楹內，堂則由楹外。【註】豫，讀如成周宣榭之榭，今言豫者，謂州學也。一云與堂序之序同。 又【集韻】商居切，音書。與舒同。伸也。
Thuyết Văn
象之大者。 賈侍中說。不害於物。 从象。 予聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
此豫之本義、故其字从象也。引伸之、凡大皆偁豫。故淮南子、史記循吏傳、魏都賦皆云。市不豫價。周禮司市注云。防誑豫。皆謂賣物者大其價以愚人也。大必寬裕。故先事而備謂之豫。寬裕之意也。寬大則樂。故釋詁曰。豫、樂也。易鄭注曰。豫喜豫說樂之皃也。亦借爲舒字。如洪範。豫、恒燠若。卽舒、恒燠若也。亦借爲與字。如儀禮古文與作豫是也。 賈侍中名逵。許所從受古學者也。侍中說豫象雖大而不害於物。故寬大舒緩之義取此字。 非許書則从象不可解。 羊茹切。五部。俗作預。
【豫】(dự) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 象 (tượng) , Thanh phù (聲符): 予 (nhừ) Phiên thiết: 羊茹切 → dương + nhà Dị thể: Cổ văn: 與 Nghĩa: tượng (giống) chi (của) đại (lớn) giả (là) 。賈侍trung (giữa)說。 bất (không) 害 ư (ở) 物。 từ tượng (giống) 。予 thanh。
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 忬 · 䂊 · 𠄛 · 𠄝 · 𢘕 · 忬 · 預 · 預