迟

zhìtrìNôm trí

Hán Việt: trì · Pinyin: zhì · Nôm: trí

Tổng quan

Chậm chạp. Trần Nhân Tông [陳仁宗] : Dương liễu hoa thâm điểu ngữ trì [楊柳花深鳥語遲] (Xuân cảnh [春景]) Hoa dương liễu rậm rạp, chim hót chậm rãi

Pinyin
zhì
Hán Việt
trì
Âm Nôm
trí
Chú âm
ㄔˊ
Unicode
U+8FDF
Số nét
7
Phồn thể
遲
Giản thể
迟
Thương Hiệt
YSO

迟了 · 迟交 · 迟到 · 迟地 · 迟延 · 迟慢 · 迟早 · 迟暮

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinzhì
Hán Việttrì
Âm Nômchày
Quảng Đôngci4
Chú âmㄔˊ
Hán ngữ Trung cổdrii
Baxter-Sagartl<r>ə[j]
Hán ngữ Thượng cổl<r>ə[j]
Phản thiết𨻰尼切
Thanh mẫu澄
Vận脂
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Giản thể của chữ 遲
  • Thiều Chửu Chậm chạp. Trần Nhân Tông [陳仁宗] : Dương liễu hoa thâm điểu ngữ trì [楊柳花深鳥語遲] (Xuân cảnh [春景]) Hoa dương liễu rậm rạp, chim hót chậm rãi. Đi thong thả, lâu, chậm. Trì trọng. Một âm là trí. Đợi. Như trí quân vị chí [遲君未至] đợi anh chưa đến, trí minh [遲明] đợi một tí nữa thì sáng

Nôm

  • Giản Dị Hán Nôm trì trì (chậm; ngu); trì trệ [Eng: slow, stupid; sluggish, stagnate]
  • Giản Dị Hán Nôm chày chày kíp (chậm), chày ngày (lâu) [Eng: late, tardy; slow; delay]

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 迟 (形声。本义慢慢走) 同本义。泛指慢 迟,徐行也。--《说文》 迟,缓也。--《广雅》 废彻不迟。--《诗·小雅·楚茨》 行道迟迟。--《诗·邶风·谷风》 迟归有待。--《易·归妹》 陵迟故也。--《荀子·宥坐》 三日断五匹,大人故嫌迟。--《玉台新咏·古诗为焦仲卿妻作》 又如迟徐(缓慢); 迟滞(缓慢阻滞) 迟钝; 反应慢,不灵敏 料事同而迟速不同。--魏源《默觚下》 周少言重迟。--《汉书·杜周传》。注谓性非敏速也。” 迟疑; 犹豫 寻声暗问弹者谁,琵琶声 迟 chí ①缓慢行动～缓。 ②比规定或合适的时间靠后推～、～到早退。 ③姓。 【迟暮】指人的晚年。 【迟效肥料】所含养分必须经过微生物分解转化才能被植物吸收利用的肥料。其见效迟缓而后效长，适于作基肥。包括大部分有机肥料及溶解度小的无机肥料。 【迟疑】拿不定主意～不决。 【迟滞】（流通）缓慢河水～。 迟（遲）chí ⒈缓慢～缓。～ ～不走。 ⒉晚～到。～熟。 ⒊不灵敏～钝。 ⒋长久～久而不相及。 ⒌ ⒍ ⒎ ⒏ ①早晚。 ②或早或晚。 迟zhì 1.等待。 2.比及，等到。 3.想望，希望。 4.接待，招待。 5.副词。乃。

Eng

  • CC-CEDICT surname Chi
  • CC-CEDICT late, delayed, slow

Nguồn gốc

Khang Hy

 〔古文〕：邌【唐韻】直尼切【集韻】【韻會】𨻰尼切【正韻】𨻰知切，𠀤音墀。【說文】徐行也。【廣韻】久也，緩也。【詩·衞風】行道遲遲。【禮·玉藻】君子之容舒遲。又【孔子閒居】無體之禮，威儀遲遲。【註】緩而不迫也。 又委遲，迴遠貌。【詩·小雅】周道倭遲。 又【韻會】棲遲，息也。【詩·𨻰風】可以棲遲。 又姓。【書·盤庚】遲任有言。【註】古賢人。又尉遲，複姓。 又【廣韻】【韻會】直利切【集韻】直吏切【正韻】直意切，𠀤音稚。【廣韻】待也。【後漢·章帝紀】朕思遲直士，側席異聞。又【趙壹傳】實望昭其懸遲。【註】懸心遲仰之。 又遲明卽黎明。【前漢·高帝紀】遲明，圍宛城三匝。【註】遲，未也。天未明之頃也。【衞靑傳】遲明行二百餘里。【註】遲，待也。待天欲明也。 又【正韻】欲速而以彼爲緩曰遲，使彼徐行以待亦曰遲。【荀子·修身篇】遲彼止而待我。 又乃也。【史記·春申君傳】遲令韓、魏歸帝重于齊。【註】遲，猶値。値，猶乃也。【韻會】遅遟𨒈𠀤同。

Thuyết Văn

徐行也。 从辵。犀聲。 詩曰。行道遲遲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

今人謂稽延爲遲。平聲。謂待之爲遲。去聲。 直尼切。十五部。 邶風文。毛曰。遲遲、舒行皃。

【遲】(trì) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 辵 (sước) , Thanh phù (聲符): 犀 (tê) Phiên thiết: 直尼切 → trực + ni Dị thể: Cổ văn: 也 Nghĩa: 徐行 vậy。 từ 辵。犀 thanh。 『Kinh Thi』viết: 。行道遲遲。

Tự hình

  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 迡 · 邌 · 赿 · 遅 · 遟 · 𨒈 · 遲 · 赿 · 迟 · 迡 · 遅 · 遟