駭
Hán Việt: hãi · Pinyin: hài
Tổng quan
【Dịch nghĩa】Trống Trường khu 長驅 là trống giục khi đi đuổi 【Khang Hi】[Chu lễ 周禮 – Hạ quan 夏官 – Đại Tư Mã 大司馬] 鼓皆駴。 Cổ giai hãi. (Các trống đều phải đánh gấp, kêu to [khi rượt đuổi]) [Thích văn 釋文] 駴本亦作駭。 Hãi bổn diệc tác hãi. (Chữ “hãi” 駴 vốn cũng viết là “hãi” 駭) 【Phiên thiết】[Đường vận 唐韻] 侯楷切 Hầu khải thiết [Tập vận 集韻] [Vận hội 韻會] [Chính vận 正韻] 下楷切，音蟹。 Hạ khải thiết, âm Giải. 【Bộ】Mã馬
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | hài |
|---|---|
| Hán Việt | hãi |
| Quảng Đông | haai4 |
| Mân Nam | hai7 |
| Nhật Bản | ODOROKU |
| Hàn Quốc | 해 |
| Chú âm | ㄏㄞˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | ghraix |
| Baxter-Sagart | [g]ˤrəʔ |
| Hán ngữ Thượng cổ | [g]ˤrəʔ |
| Phản thiết | 侯楷切 |
| Thanh mẫu | 匣 |
| Vận | 駭 |
| Đẳng | 2 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Giật mình, tả cái dáng giật nẩy mình. Như {kinh hãi} [驚駭]. Ngựa sợ. Quấy nhiễu. Lấy làm lạ lùng. Như {hãi dị} [駭異]. Tản đi.
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm hãy hãy còn mưa, hãy biết thế, hãy cẩn thận [Eng: it is still raining, if you know it, be careful]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hãi Xuất hiện 6 lần trong Truyện Kiều bản 1866
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hãi Xuất hiện 7 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hãi Xuất hiện 4 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.吃驚、害怕。如：「驚駭」、「駭異」。《左傳．哀公二十三年》：「知伯視齊師馬駭，遂驅之。」《史記．卷一二．孝武本紀》：「一宮盡駭，以少君為神，數百歲人也。」 2.驚動、騷動。《穀梁傳．莊公二十五年》：「既戒鼓而駭眾，用牲可以已矣。」晉．陶淵明〈擬古詩〉九首之三：「眾蟄各潛駭，草木從橫舒。」 3.興起。《文選．宋玉．風賦》：「動沙堁，吹死灰，駭溷濁，揚腐餘。」《文選．陸機．辯亡論上》：「於是群雄蜂駭，義兵四合。」 [形] 可驚、可怕的。如：「驚濤駭浪」。
Eng
- CC-CEDICT to astonish|to startle|to hack (computing, loanword)
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【唐韻】侯楷切【集韻】【韻會】【正韻】下楷切，𠀤音蟹。【玉篇】驚起也。【公羊傳·哀六年】諸大夫見之，皆色然而駭。【莊子·大宗師】且彼有駭形而無損心。【註】以變化爲形之駭動耳，故不以死生損累其心。 又【集韻】與駴同。【周禮·夏官·大司馬】鼓皆駴。【釋文】駴本亦作駭。【王粲·英雄記】整兵駭鼓。 又散也。【陸機詩】三后始基，世武丕承，協風旁駭，天晷仰澄。【註】言和風遠馳四方也。 又水名。【書·禹貢】九河旣道。【傳】九河，一曰徒駭。【疏】禹疏九河以徒衆起，故云徒駭。 又人名。【春秋·隱二年】無駭帥師入極。 又叶許己切，音喜。【吳子·治兵篇】戢其耳目，無令驚駭。習其馳逐，閑其進止。【韓愈·鄆州谿堂詩】淺有蒲蓮，深有葭葦。公以燕賔，其鼓駭駭。 又叶于支切，音怡。【韓愈·瀧吏詩】官今行自到，那遽妄問爲。不虞卒見困，汗出愧且駭。○按古音駭讀作矣，轉怡聲。 又叶喜語切，音許。【陸機·凌霄賦】因扶桑而東顧兮，天傾光之可駭。惑坤輿之茫茫兮，心蒙蔽而無緒。【註】緒，上聲。 又叶許計切，音戲。【蘇轍·黃樓賦】舞魚龍於隍壑，閱帆檣於睥睨。方飄風之迅發，震鼙鼓之驚駭。 考證：〔【陸機詩】三后始基，世武不承。〕 謹照原文不承改丕承。
Thuyết Văn
驚也。从馬。亥聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
侯楷切。古音在一部。經典亦作駴。戒聲亥聲同在一部也。
【駭】 (hãi) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 馬 (mã) | Thanh phù (聲符): 亥 (hợi) Phiên thiết: Hầu giai thiết Thượng tự: 侯 (hầu) | Hạ tự: 楷 (giai) Trung cổ thanh mẫu: 匣母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'h' + vận mẫu 'ai' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: hài (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: kinh (Ngựa sợ hãi.) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 駴 · 駴 · 骇 · 骇 · 骇