黽

Nguồn gốc

Khang Hy

【唐韻】莫杏切，音猛。【說文】鼃黽也。【爾雅·釋魚】鼁𪓰蟾諸，在水者黽。【疏】鼁𪓰，一名蟾諸，似蝦蟆，居陸地，其居水者名黽。一名耿黽。一名土鴨。狀似靑蛙，而腹大。陶註本草云：大而靑脊者，俗名土鴨。其鳴甚壯，卽此黽也。【埤雅】黽善怒，故音猛。 又竹名。求黽。【管子·地員篇】在丘在山，皆宜竹箭求黽猶檀。【註】求黽，亦竹類也。 又姓。漢黽初宮。見【印藪】。 又【廣韻】武盡切【集韻】【正韻】弭盡切，𠀤音泯。勉也。【詩緝】嚴氏曰：力所不堪，心所不欲，而勉强爲之曰黽。【孫季昭示見編】黽，蛙屬。蛙黽之行，勉强自力，故曰黽勉。如猶之爲獸，其行趦趄，故曰猶豫。 又【玉篇】眉耿切【廣韻】武幸切【集韻】【韻會】母耿切，𠀤音鼆。義同。 又【集韻】【類篇】𠀤眉耕切，音盲。地名。【史記·春申君傳】秦踰黽隘之塞而攻楚。【正義曰】黽隘之塞在申州。 又【廣韻】【集韻】彌兗切【正韻】美辯切，𠀤音緬。【廣韻】黽池，縣名。【前漢·地理志】弘農郡有黽池縣。又【高帝紀】復黽池。【廣韻】黽池，亦音泯。 又【韻補】叶名舌切，音蔑。【後漢·桓帝時謠曰】舉秀才，不知書。舉孝廉，父別居。寒素淸白濁如泥，高第良將怯如黽。【譚苑醍醐云】泥音涅。或音匿。黽音蔑。或音密。晉書作怯如雞，蓋不得其音而改之。按論語，涅而不緇，楚辭及史記屈原傳，作泥而不滓。索隱曰：泥音涅，據此知泥有涅音，則桓帝時謠黽讀爲蔑矣。【說文】从它，象形，黽頭與它頭同。【徐鉉曰】象其腹也。【六書正譌】鼃本義借爲黽勉字。別作僶、勔。𠀤非。緇字原刻从𡿧。它字原刻从𪓑省E彐。

Thuyết Văn

鼃黽也。 从它。象形。 𪓑頭與它頭同。 凡𪓑之屬皆从𪓑。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

周禮蟈氏。掌去鼃黽。鄭司農云。蟈、蝦蟇也。月令曰。螻蟈鳴。鼃黽、蝦蟇屬。書或爲掌去蝦蟇。玄謂蟈、今御所食蛙也。齊魯之閒謂鼃爲蟈。黽、耿黽也。蟈與耿黽尢怒鳴。爲人耳。故去之。按蛙卽鼃字。依大鄭說則鼃黽二字爲一物。依後鄭說則鼃卽蟈、爲一物。黽乃耿黽、爲一物。依許黽下曰鼃黽也。似同大鄭說。然有當辯者。許果合二字爲一物。則黽篆下當云鼃黽、蝦蟆也。鼃下云鼃黽也。乃合全書之例。而蝦蟆篆居虫部。此則單舉鼃篆。釋曰蝦蟆。黽篆下則曰鼃黽也。是許意鼃黽爲一物。鼃爲一物。凡兩字爲名一字與他物同者、不可與他物牽混。知鼃黽非鼃也。許之鼃黽卽鄭之耿黽。鼃古音圭。與耿雙聲。故得爲一字。絫𧦝曰鼃黽、耿黽。單𧦝曰黽。爾雅。鼃𪓰、蟾蠩。在水者黽。是則詹諸之類。而以在水中爲別也。許鄭之單言鼃。卽本艸所謂鼃一名長股。陶云俗名土鴨。南人名蛤子善鳴者。寇宗奭曰。其色靑。腹細。後腳長。善躍。大其聲曰蛙。小其聲曰蛤。此鼃與鼃黽之別。皆在水中而善鳴。故周禮設官去之。黽之叚借爲黽勉。 謂从它象其頭。下象其大腹也。莫杏切。古音在十部。讀如芒。 言頭而餘爲腹可知矣。黽本無尾。故風俗通辯蝦蟇掉尾肅肅乃夏馬之字誤。

【黽】 (mãnh ⟨mẫn⟩) Lục thư: Tượng hình Cấu trúc: Tượng hình — Từ: 它 (tha ⟨xà⟩ (Đời xưa dùng như chữ)), 𪓑 (𪓑) Phiên thiết: Mạc hạnh thiết Thượng tự: 莫 (mạc) | Hạ tự: 杏 (hạnh) Trung cổ thanh mẫu: 明母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'm' + vận mẫu 'ang' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → ngã Suy luận: mãng (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: oa (Cùng nghĩa với chữ {) mãnh (Con chẫu) vậy Phàm các chữ thuộc b…

Tự hình

• Giáp cốt
• Kim văn
• Tiểu triện
• Khải thư

Dị thể: 勔 · 黾 · 㫣 · 𦊣 · 𦋍 · 𪓑 · 𪓕 · 𪓖 · 𪓙 · 𪓝 · 勔 · 黾