鼻
tị
Hán Việt: tị · Pinyin: bí
Tổng quan
Cái mũi.
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | bí |
|---|---|
| Hán Việt | tị |
| Quảng Đông | bei6 |
| Mân Nam | phīnn |
| Nhật Bản | HANA |
| Hàn Quốc | 비 |
| Chú âm | ㄅㄧˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | bjiih |
| Baxter-Sagart | Cə-bi[t]-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | Cə-bi[t]-s |
| Phản thiết | 毗意切 |
| Thanh mẫu | 並 |
| Vận | 至 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Cái mũi. Trước tiên. Như ông thủy tổ gọi là {tị tổ} [鼻祖]. Xỏ mũi. Cái chuôi ấm. Cái núm ấn.;
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.動物的呼吸器官之一，主司嗅覺。 2.器物上隆起或突出供把握的部分。如：「門鼻」、「印鼻」。 3.針孔。北周．庾信〈七夕賦〉：「縷條緊而貫矩，針鼻細而穿空。」 4.地理學上指陸地突出海面的尖端部分。如：「鵝鑾鼻」。也稱為「岬」。 5.二一四部首之一。 [形] 開始的。如：「鼻祖」。
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 鼻 (会意。从自,从畀),畀”又兼作声符。自”是鼻”的本字,作自己”用后,另造了鼻”字。畀”是给予、付与的意思∠起来表示一呼一吸,自相给予。本义鼻子) 同本义◆吸兼嗅觉的器官 鼻,主臭者也。--《说文》 天食人以五气从鼻入,地食人以五味从口入。--《老子》 鼻出入气高而有窍,又,鼻者,肺之使。--《白虎通》 肤灭鼻。--《易·噬》。虞注艮为鼻。” 鼻辨芬芳腥臊。--《荀子·荣辱》 又如鼻哂(即嗤之以鼻。轻视、嘲笑的表情);鼻饮(用鼻饮水);鼻准(鼻子的尖端)。又指某些器物上的隆起或孔状部分 鼻 bí ①鼻子。人和高等动物的嗅觉器官，也是呼吸通道～孔。 ②…
Eng
- CC-CEDICT nose
ja
- JMdict nose
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：自【唐韻】父二切【集韻】【韻會】毗至切【正韻】毗意切，𠀤音紕。【說文】鼻，引气自畀也。【釋名】鼻，嘒也。出氣嘒嘒也。【管子·水地篇】𦜉發爲鼻。【白虎通】鼻者，肺之使。 又【揚子·方言】鼻，始也。獸初生謂之鼻，人初生謂之首。梁益閒謂鼻爲初，或謂之祖。祖，居也。又人之胚胎，鼻先受形，故謂始祖爲鼻祖。【揚雄·反騷】或鼻祖於汾隅。 又獵人穿獸鼻曰鼻。猶持弓曰手弓。【張衡·西京賦】鼻赤象，圈巨狿。 又炊鼻，地名。【左傳·昭二十六年】師及齊師戰於炊鼻。【杜註】炊鼻，魯地。 又有鼻，國名。在永州營道縣北。【前漢·昌邑哀王傳】舜封象於有鼻。【師古註】有鼻在零陵。【孟子】作有庳。又鼻息，西方國名。見【風俗通】。又【後漢·杜篤傳】共川鼻飮之國。【註】相習以鼻飮也。 又反鼻，蝮蛇別名。 又類鼻，草名。生田中，葉如天名精。【李時珍曰】卽豨薟。 又【內典】阿鼻，此曰無閒。从自从畀。俗从白，非。 考證：〔【揚雄·反騷】或鼻祖於汾陽。〕 謹照原文汾陽改汾隅。
Thuyết Văn
所㠯引气自畀也。 从自畀。 凡鼻之屬皆从鼻。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
所以二字今補。口下曰所以言食也、舌下曰所以言別味也是其例。老子注曰。天食人以五氣。从鼻入。地食人以五味。从口入。白虎通引元命苞曰。鼻者肺之使。按鼻一呼一吸相乗除。而引氣於無竆。自讀如今人言自家之自。自本訓鼻。引伸爲自家。 以義爲形也。父二切。十五部。
【鼻】 (tị) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 自畀 (tự tí) + 鼻 (tị (Cái mũi.)) Phiên thiết: Phụ nhị thiết Thượng tự: 父 (phụ) | Hạ tự: 二 (nhị) Trung cổ thanh mẫu: 並母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'b' + vận mẫu 'i' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: bị (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: sở (Xứ sở. Như {công sở}) dĩ dẫn (Dương cung. Như {dẫn) khí (Hơi) tự (Bởi) tí (Ban cho) vậy
Tự hình
- Giáp cốt
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𢍂 · 𮮰 · 𮮲