一

yī nhất

Hán Việt: nhất · Pinyin: yī

Tổng quan

một đơn một cái (mạo từ) ngay khi toàn bộ tất cả xuyên suốt bộ "một" trong chữ Hán (bộ Khang Hy số 1) cũng đọc là [yao1] để rõ hơn khi đọc từng chữ số một

Pinyin
yī
Hán Việt
nhất
Chú âm
ㄧˉ
Unicode
U+4E00
Bộ thủ
一
Số nét
1
Thương Hiệt
M

一一 · 一万 · 一上 · 一下 · 一世 · 一丝 · 一个 · 一中

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinyī
Hán Việtnhất
Quảng Đôngjat1
Mân Namit
Nhật BảnHITOTSU
Hàn Quốc일
Chú âmㄧˉ
Hán ngữ Trung cổqjit
Baxter-Sagartʔi[t]
Hán ngữ Thượng cổʔi[t]
Phản thiết益悉切
Thanh mẫu影
Vận質
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Một, là số đứng đầu các số đếm. Phàm vật gì chỉ có một đều gọi là Nhất cả. Cùng. Như sách Trung Dung nói : {Cập kì thành công nhất dã} [及其成工一也] nên công cùng như nhau vậy. Dùng về lời nói hoặc giả thế chăng. Như {vạn nhất} [萬一] muôn một, {nhất đán} [一旦] một mai, v.v. Bao quát hết…

Nôm

  • Bảng Tra Chữ Nôm nhắt lắt nhắt [Eng: tiny]
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: nhất Xuất hiện 3 lần trong Truyện Kiều 1871
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: nhất Xuất hiện 62 lần trong Truyện Kiều 1902
  • Lục Vân Tiên Âm Nôm: nhất Xuất hiện 5 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [名]_x000D_ 1.自然數的開始。如：「一、二、三……。」大寫作「壹」。阿拉伯數字作「1」。_x000D_ 2.姓。如明代有一炫宗。_x000D_ 3.二一四部首之一。_x000D_ [形]_x000D_ 1.單個。如：「一人」、「一物兩用」。_x000D_ 2.相同、一致。如：「一模一樣」、「大小不一」。_x000D_ 3.專注的。如：「一心一意」、「專一不變」。_x000D_ 4.全、滿、整。如：「一身是汗」、「一屋子人」、「一身是膽」。_x000D_ 5.每、各。如：「一班五十人」、「一頁六百字」、「共派八隊，一隊二十人。」_x000D_ 6…

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 一 (指事。一”是汉字部首之一。本义数词。大写作壹”。最小的正整数。常用以表示人或事、物的最少数量) 同本义 一,惟初太始道立于一,造分天地,化成万物。--《说文》 一也者,万物之本也。--《淮南子·诠言》 抱一而天下试。--《老子》 故一人有事于四方。--《书·君奭》。传天子也。” 一夫作难而七庙隳,身死人手,为天下笑。--汉·贾谊《过秦论》 一夫夜呼,乱者四应。(公元九二年六月,李存莇妻刘皇后听信宦官诬告,杀死大臣郭崇韬,时谣言纷起,人心惶惶。屯驻在贝州(现河北省清河县)的军人皇甫晖勾结党羽作 一yī ⒈数目字。整数中最小的数～龙～猪。 ⒉纯，专～心…

Eng

  • CC-CEDICT one|single|a (article)|as soon as|entire; whole; all; throughout|one radical in Chinese characters (Kangxi radical 1)|also pr. [yao1] for greater clarity when spelling out numbers digit by digit

ja

  • JMdict one|1|best|first|foremost
  • JMdict one
  • JMdict most|best

Nguồn gốc

Khang Hy

 〔古文〕：弌【唐韻】【韻會】於悉切【集韻】【正韻】益悉切，𠀤漪入聲。【說文】惟初大始，道立於一。造分天地，化成萬物。【廣韻】數之始也，物之極也。【易·繫辭】天一地二。【老子·道德經】道生一，一生二。 又【廣韻】同也。【禮·樂記】禮樂𠛬政，其極一也。【史記·儒林傳】韓生推詩之意，而爲內外傳數萬言，其語頗與齊魯閒殊，然其歸一也。 又少也。【顏延之·庭誥文】選書務一不尚煩密。【何承天·答顏永嘉書】竊願吾子舍兼而遵一也。 又【增韻】純也。【易·繫辭】天下之動貞夫一。【老子·道德經】天得一以淸，地得一以寧，神得一以靈，谷得一以盈，萬物得一以生，侯王得一以爲天下正。 又均也。【唐書·薛平傳】兵鎧完礪，徭賦均一。 又誠也。【中庸】所以行之者，一也。 又正一。【唐書·司馬承楨傳】得陶隱居正一法，逮四世矣。 又一一。【韓非子·內儲篇】南郭處士請爲齊宣王吹竽。宣王悅之，廩食以數百人。湣王立，好一一聽之，處士逃。【韓愈詩】一一欲誰憐。【蘇軾詩】好語似珠穿一一。 又【星經】天一星，在紫微宮門外。太一星，在天一南半度。 又太一，山名，卽終南山。一名太乙。 又三一。【前漢·郊祀志】以太牢祀三一。【註】天一，地一，泰一。泰一者，天地未分元氣也。 又尺一，詔版也。【後漢·𨻰蕃傳】尺一選舉。【註】版長尺一，以寫詔書。 又百一，詩篇名，魏應璩著。 又姓，明一炫宗。又三字姓。北魏有一那婁氏，後改婁氏。 又一二三作壹貳叄。【大學】壹是皆以修身爲本。【史記·禮書】總一海內。【前漢·霍光傳】作總壹。【六書故】今惟財用出納之簿書，用壹貳叄以防姦易。 又【韻補】叶於利切，音懿。【左思·吳都賦】藿蒳豆蔲，薑彙非一。江蘺之屬，海苔之類。 又叶弦雞切，音兮。【參同契】白者金精，黑者水基。水者道樞，其數名一。

Thuyết Văn

惟初大極。道立於一。造分天地。化成萬物。 凡一之屬皆从一。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

漢書曰。元元本本。數始於一。 一之形。於六書爲指事。凡云凡某之屬皆从某者、自序所謂分別部居、不相襍廁也。爾雅、方言所以發明轉注假借。倉頡、訓纂、熹及凡將、急就、元尚、飛龍、聖皇諸篇。僅以四言七言成文。皆不言字形原委。以字形爲書。俾學者因形以考音與義。實始於許。功莫大焉。於悉切。古音第十二部。○凡注言一部、二部、以至十七部者。謂古韵也。玉裁作六書音均表。識古韵凡十七部。自倉頡造字時至唐虞三代秦漢、以及許叔重造說文曰某聲、曰讀若某者。皆條理合一不紊。故旣用徐鉉切音矣。而又某字志之曰古音第幾部。又恐學者未見六書音均之書。不知其所謂。乃於說文十五篇之後。附六書音均表五篇。俾形聲相表裏。因耑推究。於古形、古音、古義可互求焉。

【一】 (nhất) Lục thư: Chỉ sự Cấu trúc: Chỉ sự — Từ: 一 (nhất (Một)) Phiên thiết: Vu tất thiết Thượng tự: 於 (vu) | Hạ tự: 悉 (tất) Trung cổ thanh mẫu: 影母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu '?' + vận mẫu 'êt' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: ết (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: duy (Mưu nghĩ. Như {tư du) sơ (Mới) đại (Lớn.) cực (Cái nóc nhà.)。 đạo (Đường cái thẳng.) lập (Đứng thẳng.) vu (Chư…

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Lệ thư
  • Khải thư
  • Cổ văn
  • Hành thư

Dị thể: 壹 · 弌 · 𠤪 · 𭟮 · 壹 · 弌 · 壹 · 弌