倍
bội
Hán Việt: bội · Pinyin: bèi
Tổng quan
(hai, ba, v.v.) lần gấp bội tăng hoặc nhân lên
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | bèi |
|---|---|
| Hán Việt | bội |
| Quảng Đông | bui3 |
| Mân Nam | puē |
| Nhật Bản | BAI |
| Hàn Quốc | 배 |
| Chú âm | ㄅㄟˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | baix |
| Baxter-Sagart | [b]ˤəʔ |
| Hán ngữ Thượng cổ | [b]ˤəʔ |
| Phản thiết | 補妹切 |
| Thanh mẫu | 幫 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Gấp nhiều lần. Như {bội nhị} [倍二] gấp hai, {bội tam} [倍三] gấp ba, v.v. Phản bội, là trái lại. Như {sư tử nhi bội chi} [師死而倍之] thầy chết mà phản lại ngay.;
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm bạu bạu mặt (cau mặt) [Eng: to scowl]
- Bảng Tra Chữ Nôm bậu bậu cửa [Eng: step of door]
- Bảng Tra Chữ Nôm bụa goá bụa [Eng: widow]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: buạ Xuất hiện 42 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: buạ Xuất hiện 40 lần trong Truyện Kiều 1902
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: buạ Xuất hiện 18 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動]_x000D_ 1.違背、反叛。《說文解字．人部》：「倍，反也。」《禮記．緇衣》：「信以結之，則民不倍。」《史記．卷七．項羽本紀》：「今秦嘉倍陳王而立景駒，逆無道。」_x000D_ 2.背向、背著。《戰國策．趙策三》：「天子弔，主人必將倍殯柩。」《史記．卷九二．淮陰侯列傳》：「兵法右倍山陵，前左水澤。」_x000D_ 3.增加與原數相等的量。《孟子．公孫丑上》：「故事半古之人，功必倍之。」南朝梁．劉勰《文心雕龍．鎔裁》：「夫美錦製衣，修短有度。雖翫其采，不倍領袖。」_x000D_ [量]_x000D_ 計算照原數再加上一個或幾個全數的單位。如：「十…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 倍 (形声。从人,(轴??))声。本义通背”。反;背向) 同本义 倍,反也。--《说文》 倍正南方。--《周髀算经下》 兵法右倍山陵,前左水泽。--《史记·淮阴侯传》 背弃;背叛◇作背” 无倍畔之心。--《汉书·贾谊传》 教而不称师谓之倍。--《荀子·大略》 而民不倍。--《礼记·大学》 愿伯具言臣之不敢倍德也。--《史记·项羽本纪》 又如倍畔(同背叛);倍上(背叛尊上) 通背”。违反;违背 倍本弃事而安盗。--《墨子·非儒》 倍其公法,损其正心,专听大臣者,危主 倍 bèi ①跟原数相等的数，某数的几倍就是用几乘某数3的6～是18。 ②加倍事半功～。…
Eng
- CC-CEDICT (two, three etc) -fold|times (multiplier)|double|to increase or multiply
ja
- JMdict double|twice (as much)|times (as much)|-fold|1-nth
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
〔古文〕：俖【集韻】補妹切，音背。【說文】反也。【禮·緇衣】信以結之，則民不倍。【淮南子·人閒訓】單豹倍世離俗，巖居谷飮。 又鄙俗也。【論語】斯遠鄙倍矣。 又物財人事加等曰倍。【易·說卦】利市三倍。【詩·大雅】如賈三倍。【書·周官】夏商官倍，亦克用乂。又【左傳·僖三十年】燭之武曰：焉用亡鄭以倍鄰。【註】益也。又【越絕書】計倪曰：以智論之，以決斷之，以道佐之，斷長續短，一歲再倍，其次一倍。 又【韓愈·韓滂墓誌】滂讀書倍文，功力兼人。【註】倍文，謂背本暗記也。【周禮註】倍文曰諷，韓語本此。 又【集韻】【韻會】【正韻】𠀤蒲枚切，音裴。【賈子容經篇】諺曰：君子重襲，小人無由入。正人十倍，邪僻無由來。 又倍尾，山名，通作陪。 又倍阿，鬼名。【莊子·達生篇】東北方之下者，倍阿鮭蠪躍之。【林獻齋註】屋中東方之鬼也。緇原字从𡿧。
Thuyết Văn
反也。 从人。咅聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
此倍之本義。中庸。爲下不倍。緇衣。信以結之。則民不倍。論語。斯遠鄙倍。皆是也。引伸之爲倍文之倍。大司樂注曰。倍、文曰諷。不面其文而讀之也。又引伸之爲加倍之倍。以反者覆也。覆之則有二面。故二之曰倍。俗人䤨析。乃謂此專爲加倍字。而倍上、倍文則皆用背。餘義行而本義廢矣。倍之或體作偕。見坊記、投壷、荀卿子。 薄亥切。一部。
【倍】(bội) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 人 (nhân) | Thanh phù (聲符): 咅 (phủ) Phiên thiết: 薄亥切 → bạc + hợi Nghĩa: 反 vậy。 từ nhân (người)。咅 thanh。
Tự hình
- Giáp cốt
- Kim văn
- Tiểu triện
- Khải thư
- Cổ văn
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 俖 · 𠊑 · 𠋭 · 𧴥 · 俖