咫
chỉ
Hán Việt: chỉ · Pinyin: zhǐ
Tổng quan
đơn vị đo chiều dài 8 inch của triều đại Chu
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | zhǐ |
|---|---|
| Hán Việt | chỉ |
| Quảng Đông | zi1 |
| Mân Nam | tsí |
| Nhật Bản | TA |
| Hàn Quốc | 지 |
| Chú âm | ㄓˇ |
| Hán ngữ Trung cổ | cjex |
| Baxter-Sagart | keʔ |
| Hán ngữ Thượng cổ | keʔ |
| Phản thiết | 掌氏切 |
| Thanh mẫu | 章 |
| Vận | 紙 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Thước, nhà Chu định tám tấc là một {chỉ}. Nguyễn Du [阮攸] : {Tương Đàm chỉ xích tương lân cận} [湘潭咫尺相鄰近] (Trường Sa Giả Thái Phó [長沙賈太傅) Tương Đàm gần gũi trong gang tấc.;
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 古代的長度單位。周制八寸為一咫。《說文解字．尺部》：「咫，中婦人手長八寸，謂之咫，周尺也。」 [形] 距離很短、很近。《呂氏春秋．孝行覽．孝行》：「不虧其身，不損其形，可謂孝矣。君子無行咫步而忘之。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 咫 (形声。从尺,只声。本义古代长度名,周制八寸,合今制市尺六寸二分二厘) 同本义 中妇人手长八寸谓之咫,周尺也。--《说文》 天威不违颜咫尺。--《左传·僖公九年》 吾不能行也咫。--《国语·晋语》 是知无咫。--《国语·楚语》。注言少也。” 又如咫尺之书(书信) 咫 比喻距离很近 晋视道如咫。--《周书·太子》。注喻近。” 不亏其身,不损其形,可谓孝矣。君子无行咫步而忘之。--《吕氏春秋》 又如咫步(短距离);咫见(短浅的见识);咫书(咫尺之书); 咫zhǐ ⒈周代时期八寸为一咫。 ⒉ ①很短或很近～尺之木。近在～尺。 ②微小无～尺之功。
Eng
- CC-CEDICT 8 in. length unit of Zhou dynasty
ja
- JMdict distance between outstretched thumb and middle finger (approx. 18 cm)
Nguồn gốc
surround-lower-left
Khang Hy
【唐韻】【正韻】諸氏切【集韻】【韻會】掌氏切，𠀤音紙。【說文】周制，寸尺咫尋，皆以人之體爲法。中婦人手長八寸，謂之咫，周尺也。【左傳·僖九年】天威不違顏咫尺。【晉語】文公學讀書於臼季，三日，曰：吾不能行也，咫聞則多矣。【註】咫，咫尺閒也。【魯語】肅愼氏貢楛矢石砮，其長尺有咫。 又【楚語】是知天咫，安知民則。【註】咫言少也，言少知天道耳，何知治民之法。 又【酉陽雜俎】書目有天咫。【集韻】或作𦐖𣥉。
Thuyết Văn
中婦人手長八寸謂之咫。 周尺也。 从尺。只聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
賈逵韋昭注國語、杜預注左傳說皆同。案咫之言猶近也。晉語。吾不能行也咫。楚語。是知天咫。周書大子晉。視道如咫。 通典引白虎通曰。夏法日。日數十也。日無不照。尺所度無不極。故以十寸爲尺。殷法十二月。言一歲之中無所不成。故以十二寸爲尺。周據地而生。地者、陰也。以婦人爲法。婦人大率奄八寸。故以八寸爲尺。按奄字未詳。疑是手之誤字。上文曰十寸爲尺。此及夫字下云周制八寸爲尺。別周制之異乎古也。王制曰。古者以周尺八尺爲步。今以周尺六尺四寸爲步。鄭注曰。周尺之數未之詳聞。案禮制。周猶以十寸爲尺。葢六國時多變亂法度。或言周尺八寸。以步㪅爲八八八六十四寸。鄭意八寸爲尺。周末始有之。與許說異。然許亦曰諸侯力政。分爲七國。田異畮。車涂異軌。律令異法。則其說亦未嘗不合也。左傳。天威不違顏咫尺。咫尺並言。不云二尺也。國語、列子皆言其長尺有咫。亦不言其長二尺也。是可證周未嘗八寸爲尺矣。 諸氏切。十六部。
【咫】 (chỉ) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 尺 (xích) | Thanh phù (聲符): 只 (chỉ) Phiên thiết: Chư thị thiết Thượng tự: 諸 (chư) | Hạ tự: 氏 (thị) Trung cổ thanh mẫu: 章母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'ch' + vận mẫu 'inh' Suy luận: chinh (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: trung (Giữa) phụ (Vợ.) nhân (Người) thủ (Tay.) trường (Dài. So hai đầu với ) bát (Tám) thốn (Tấc. Mười phân là mộ) gọi…
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𣥉 · 𦐖