察
sát
Hán Việt: sát · Pinyin: chá
Tổng quan
sát sát hạch [Eng: to examine, to test]
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | chá |
|---|---|
| Hán Việt | sát |
| Quảng Đông | caat3 |
| Mân Nam | tshat |
| Nhật Bản | SHIRU |
| Hàn Quốc | 찰 |
| Chú âm | ㄔㄚˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | chret |
| Baxter-Sagart | [tsʰ]ˤret |
| Hán ngữ Thượng cổ | [tsʰ]ˤret |
| Phản thiết | 初戛切 |
| Thanh mẫu | 初 |
| Vận | 黠 |
| Đẳng | 2 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Xét lại. Xét nét nghiệt ngã. Xét nét bẻ bắt. Ngày xưa gọi tòa ngự sử là {sát viện} [察院] nghĩa là giám sát về việc quan lại vậy. {Sát sát} [察察] (1) trong trắng, sạch sẽ. Khuất Nguyên [屈原] : {An năng dĩ thân chi sát sát, thụ vật chi môn môn giả hồ} [安能以身之察察, 受物之汶汶者乎] (Ngư phủ [漁父])…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm xét xét hỏi, xét nét, xét án [Eng: to question, faultfinding, to try a case]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: sát Xuất hiện 5 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: sát Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1902
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: sát Xuất hiện 2 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.仔細考核、調查。如：「審察」、「考察」。《孟子．梁惠王下》：「國人皆曰賢，然後察之。」《新唐書．卷四八．百官志三》：「監察御史十五人，正八品下，掌分察百寮。」 2.仔細觀看。《易經．繫辭上》：「仰以觀於天文，俯以察於地理。」《文選．曹植．洛神賦》：「遠而望之，皎若太陽升朝霞；迫而察之，灼若芙蕖出淥波。」 3.明辨、了解。如：「覺察」、「明察秋毫」。漢．陸賈《新語．道基》：「嘗百草之實，察酸苦之味。」 4.考察後而保舉。如：「察舉」。《文選．李密．陳情表》：「前太守臣逵，察臣孝廉。」 5.姓。如春秋時吳國有察戰。 [形] 清晰、明顯。《墨子．脩…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 察 (形声。从宀,祭声。本义观察;仔细看) 同本义 察,复审也。--《说文》 览察草木。--《楚辞·离骚》 纤微皆审谓之察。--贾谊《道术》 察其所以然。--《吕氏春秋·本味》 微察公子,公子颜色愈和。--《史记·魏公子列传》 徐而察之,则山下皆石穴罅。--宋· 苏轼《石钟山记》 又如观察(仔细察看客观事物或现象);觉察(发觉,看出来) 明察,知晓 小大之狱,虽不能察,必以情。--《左传·庄公十年》 故察己则可以人。--《吕氏春秋·察今》 又如察士( 察 chá ①仔细看；调查考～、明～秋毫。 ②发觉；看出来。 【察察为明】形容人专在细节上显露精明（含贬…
Eng
- CC-CEDICT short name for Chahar Province 察哈爾|察哈尔[Cha2 ha1 er3]
- CC-CEDICT to examine|to inquire|to observe|to inspect|to look into|obvious|clearly evident
- CC-CEDICT variant of 察[cha2]
ja
- JMdict cops|police
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
【唐韻】初八切【集韻】【韻會】【正韻】初戛切，𠀤音刹。【說文】覆審也。从宀祭聲。【徐鉉曰】祭祀必質明。明，察也。故从祭。【廣韻】諦也，知也。【李陵·答蘇武書】功大罪小，不蒙明察。 又【增韻】考也，廉視也。【周禮·秋官·士師註】士，察也，義取察理獄訟之事也。又【唐書·百官志】監察御史，掌司六察。一察官人善惡，二察賦役不均，三察農桑不勤，倉廩耗減，四察妖猾盜賊，五察茂才異等，六察黠吏豪宗，兼幷縱暴。 又昭著也。【中庸】言其上下察也。 又察察，潔淸貌。【史記·屈原傳】安能以身之察察，受物之汶汶。 又苛察也。【老子·道德經】其政察察，其民𦈫𦈫。又【晉書·謝安傳】弘以大綱，不存小察。 又【正字通】偏見曰察。【莊子·天下篇】道德不一，天下多得一，察焉以自好。 又姓。吳將軍察戰，明正德中朝城知縣察童。 又讀作祭。【尙書大傳】祭之爲言察也。察者，至也，人事至然後祭。 又叶直列切，音徹。【前漢·郊祀歌】景星顯見，信星彪列。象載昭庭，日親以察。【古詩】置我懷袖中，三歲字不滅。一心抱區區，懼君不識察。 又叶子例切，音穧。【班固·幽通賦】攬葛藟而授余兮，眷峻谷曰勿墜。昒昕寤而仰思兮，心蒙蒙猶未察。【集韻】或作詧。 考證：〔【班固·幽通賦】攬葛藟而授子兮。〕 謹照原文授子改授余。
Thuyết Văn
覆審也。 从宀。祭聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
部云。、覆也。覈、从敫聲。實也。攷事笮邀遮其辭得實曰覈。然則察與覈同意。釋訓曰。明明、斤斤、察也。 从宀者、取覆而審之。从祭爲聲、亦取祭必詳察之意。初八切。十五部。
【察】 (sát) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 宀 (miên) | Thanh phù (聲符): 祭 (tế) Phiên thiết: Sơ bát thiết Thượng tự: 初 (sơ) | Hạ tự: 八 (bát) Trung cổ thanh mẫu: 初母 — thứ thanh (次清) Quy tắc: thanh mẫu 's' + vận mẫu 'at' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: sát (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: phúc (Lật lại. Kẻ nào hay ) thẩm (Xét rõ) vậy
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 詧 · 𧦴 · 詧 · 詧