愆
khiên
Hán Việt: khiên · Pinyin: qiān
Tổng quan
lỗi lầm biến thể cũ của 愆[qian1]
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | qiān |
|---|---|
| Hán Việt | khiên |
| Quảng Đông | hin1 |
| Mân Nam | khian1 |
| Nhật Bản | AYAMARU |
| Hàn Quốc | 건 |
| Chú âm | ㄑㄧㄢˉ |
| Hán ngữ Trung cổ | khien |
| Baxter-Sagart | C.qʰra[n] |
| Hán ngữ Thượng cổ | C.qʰra[n] |
| Phản thiết | 丘虔切 |
| Thanh mẫu | 溪 |
| Vận | 仙 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Tội lỗi. Sai lầm. Như {khiên kì} [愆期] sai hẹn. Bệnh ác.;
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm khiên khiên kì (quá hẹn); tiền khiên (lỗi lầm) [Eng: to fail to keep an appointment; mistake]
- Bảng Tra Chữ Nôm khờn Chén dùng lâu đã khờn (mòn, mẻ) [Eng: chipped]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: khiên Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: khiên Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 過失、罪過。如：「愆尤」、「罪愆」。《論語．季氏》：「侍於君子有三愆。」《三國志．卷三五．蜀書．諸葛亮傳》：「街亭之役，咎由馬謖，而君引愆，深自貶抑。」 [動] 耽擱、錯過。《文選．謝混．遊西池詩》：「美人愆歲月，遲暮獨如何？」《聊齋志異．卷一一．王者》：「途中被雨，日暮愆程。」 [形] 過期的。《國語．吳語》：「舍其愆令，輕其征賦。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 愆 (形声。从心,衍声。本义过错;罪过) 同本义 愆,过也。--《说文》 失所为愆。--《左传·哀公十六年》 不愆不忘。--《诗·大雅·假乐》 街亭之役,咎由马谡,而君引愆。--《三国志·诸葛亮传》 又如愆锁(罪锁);愆戾(过失;罪咎);愆尤(过失,罪咎);愆忒(差错);愆罪(罪咎,罪过);愆殃(过失,罪恶);愆负(过失);愆过(罪恶,罪过) 泪出羞涩疼痛甚,大人肝肾虚风愆。--《医宗金鉴》 愆 〈动〉 违背、违反 愆qiān ⒈过失，差错，罪过无～。 ⒉延误，耽搁～期。
Eng
- CC-CEDICT fault|transgression
- CC-CEDICT old variant of 愆[qian1]
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：𠐨【廣韻】去乾切【集韻】丘虔切【正韻】苦堅切，𠀤音騫。【說文】過也。【增韻】差𤕤也。又罪也，失也。【書·伊訓】惟兹三風十愆。【註】過也。 又惡疾曰愆。【左傳·昭二十六年】王愆于厥身。 又叶起巾切，音䵖。【詩·小雅】我孔熯矣，式禮莫愆。工祝致告，徂賚孝孫。【韓愈·祭兄文】其不有年，以補我愆。叶上墳恩原奔。 又叶起淺切，音遣。【詩·小雅】伐木于阪。釃酒有衍。籩豆有踐，兄弟無遠。民之失德，乾餱以愆。【揚子·太𤣥經】井無幹，水直衍，匪溪匪谷，終於愆。或作諐。亦作𨓲。【說文】【集韻】又作㥶。籀作𢝐。
Thuyết Văn
過也。 从心。衍聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
過者、度也。凡人有所失、則如或梗之有不可徑過處。故謂之過。 去䖍切。十四部。
【愆】(khiền) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 心 (tâm) | Thanh phù (聲符): 衍 (diễn) Phiên thiết: 去䖍切 → khứ + kiền Nghĩa: 過 vậy。 từ tâm (tim/lòng)。衍 thanh。
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 諐 · 㥶 · 䇂 · 𠌤 · 𠍴 · 𠎝 · 𠎱 · 𠐨 · 𠐷 · 𢕆 · 𢝐 · 𢡊