憲
hiến
Hán Việt: hiến · Pinyin: xiàn
Tổng quan
điều lệ hiến pháp
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | xiàn |
|---|---|
| Hán Việt | hiến |
| Quảng Đông | hin3 |
| Mân Nam | hiàn |
| Nhật Bản | NORI |
| Hàn Quốc | 헌 |
| Chú âm | ㄒㄧㄢˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | hianh |
| Baxter-Sagart | qʰar |
| Hán ngữ Thượng cổ | qʰar |
| Phản thiết | 泥涓切 |
| Thanh mẫu | 泥 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Pháp, yết các điều pháp luật lên cho người biết mà theo gọi là {hiến}. Nước nào lấy pháp luật mà trị nước gọi là {lập hiến quốc} [立憲國]. Nguyễn Trãi [阮廌] : {Đáo để chung đầu hiến võng trung} [到底終投憲網中] (Hạ tiệp [賀捷]) Cuối cùng rồi phải sa vào lưới pháp luật. Tục cũ gọi các quan trê…
Nôm
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hiến Xuất hiện 2 lần trong Truyện Kiều bản 1866
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hiến Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hiến Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.法令。如：「公憲」、「邦憲」。《韓非子．定法》：「憲令著於官府。」 2.典範。《書經．蔡仲之命》：「爾乃邁跡自身，克勤無怠，以垂憲乃後。」《詩經．小雅．六月》：「文武吉甫，萬邦為憲。」 3.憲法的簡稱。如：「立憲」、「制憲」、「違憲」、「修憲」、「行憲」。 4.舊時下屬對上司的尊稱。如：「大憲」、「上憲」。《聊齋志異．卷二．紅玉》：「乃詳諸憲，代生解免，竟釋生。」 [動] 1.頒布、公布。《周禮．秋官．小司寇》：「乃宣布于四方，憲刑禁。」宋．王安石〈原教〉：「藏于府，憲于市。」 2.效法。《書經．說命》：「惟天聰明，惟聖時憲。」《文選．班固．…
Eng
- CC-CEDICT statute|constitution
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
【唐韻】【集韻】【韻會】𠀤許建切，音獻。懸法示人曰憲。从害省，从心从目。觀於法象，使人曉然知不善之害。接於目，怵於心，凜乎不可犯也。【周禮·天官·小宰】憲禁于王宮。【註】憲謂表縣之，若今新有法令也。【詩·大雅】文武是憲。【箋】憲，表也，言爲文武之表式也。因憲爲表式之義，故人之取法，亦謂之憲。【書·說命】惟聖時憲。【傳】憲，法也，言聖王法天，以立敎於下也。【禮·內則】五帝憲。【註】法其德行也。 又【說文】敏也。【禮·學記】發慮憲。【註】言發計慮，當擬度於法式。【徐鍇曰】目與心應爲敏也。 又【諡法】博聞多記曰憲。 又【詩·大雅】無然憲憲。【毛傳】憲憲，猶欣欣也。【箋】女無憲憲然爲之制法度，達其意以成其惡也。蓋譏當時變亂舊章，創立新法。此憲憲二字，殆詼諧語，所以深刺之也。後人引訓憲字正文，以釋憲字，遂覺憲字爲表示人以惡者，其去憲字本義何啻萬里。大抵字書訓義，多犯此病，不得不辨。 又州名。本樓煩監，唐置州。 又姓。出【姓苑】。【集韻】或作䩵。 又【集韻】【韻會】𠀤呼典切，音顯。【韻會】興盛貌。【詩·大雅】顯顯令德。【中庸】引《詩》作憲憲令德。【正字通】憲有顯示之義。 又叶虛言切，音軒。【詩·小雅】萬邦爲憲。叶上原閑軒。又【大雅】無然憲憲。叶上難。難，泥涓切。
Thuyết Văn
敏也。 从心目。 害省聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
敏者、疾也。謚法。博聞多能爲憲。引申之義爲法也。又中庸引詩憲憲令德。以憲憲爲顯顯。又大雅。天之方難。無然憲憲。傳曰。憲憲猶欣欣也。皆叚借也。 心目竝用。敏之意也。 許建切。十四部。按害在十五部。此合音也。
【憲】 (hiến) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 心目 (tâm + mục) | Thanh phù (聲符): 害省 (hại) Phiên thiết: Hứa kiến thiết Thượng tự: 許 (hứa) | Hạ tự: 建 (kiến) Trung cổ thanh mẫu: 曉母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'h' + vận mẫu 'yên' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: hyến (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: mẫn (Nhanh nhẹn. Như {mẫn) vậy
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Lệ thư
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𢝮 · 𢞩 · 宪 · 宪 · 宪