毒
độc
Hán Việt: độc · Pinyin: dú
Tổng quan
chất độc đầu độc độc hại hiểm độc tàn nhẫn dữ dội ma túy
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | dú |
|---|---|
| Hán Việt | độc |
| Quảng Đông | doi6 |
| Mân Nam | thāu |
| Nhật Bản | SOKONAU |
| Hàn Quốc | 독 |
| Chú âm | ㄉㄨˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | duuk |
| Baxter-Sagart | [d]ˤuk |
| Hán ngữ Thượng cổ | [d]ˤuk |
| Phản thiết | 徒篤反 |
| Thanh mẫu | 定 |
| Vận | 沃 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Ác. Như {độc kế} [毒計] kế ác. Nguyễn Du [阮攸] : {Bất lộ trảo nha dữ giác độc} [不露爪牙與角毒] (Phản Chiêu hồn [反招魂]) Không để lộ ra nanh vuốt nọc độc. Làm hại. Như {đồ độc sinh linh} [荼毒生靈] làm hại giống sinh linh. Độc, vật gì làm hại được người đều gọi là {độc}. Như {độc xà} [毒蛇] rắn độ…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm nọc nọc rắn [Eng: poison of adder]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: nọc Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名]_x000D_ 1.禍害。如：「封建餘毒」。《書經．盤庚》：「汝不和吉言于百姓，惟汝自生毒。」《漢書．卷五六．董仲舒傳》：「其遺毒餘烈，至今未滅。」《後漢書．卷七八．宦者列傳．鄭眾》：「凡稱善士，莫不離被災毒。」_x000D_ 2.會危害身體健康的物質。如：「中毒」。晉．潘岳〈馬汧督誄〉：「而蜂蠆有毒，驟失小利。」《老殘遊記》第一八回：「差你往齊東村，明查暗訪這十三條命案是否服毒？有什麼別樣案情？」_x000D_ 3.指毒品。能讓人成癮並危害健康甚或生命的麻醉品。包括嗎啡、海洛因、古柯鹼等。如：「販毒」、「吸毒」、「反毒運動」。_x000D_ [動…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 毒 (会意。从屮(象草木初生),毒声。本义毒草滋生) 毒物;毒纯洁 毒,厚也,害人之草,往往而生。--《说文》 聚毒药,以共医事。--《周礼·医师》 又如服毒;下毒;毒汁,毒矢(毒箭);毒尽癍回(出天花后身上的癍痕消退);毒女(染有病毒的女子);毒熨(用药物熨贴毒病患处以治疗);毒弩(发射毒箭的弩弓);毒虺(毒蛇,毒虫) ;毒恶(指有毒的生物。如毒蛇、蝎子等);毒蝮(指蝮蛇);毒螫(指毒汁、毒素) 祸患,祸害 苦;苦痛 尔万方百姓罹其凶害,弗忍荼毒。 毒 dú ①〈古〉痛恨；以为苦若～之乎（《捕蛇者说》） ②进入有机体后能跟有机体起化学变化，破坏体内组织…
Eng
- CC-CEDICT poison|to poison|poisonous|malicious|cruel|fierce|narcotics
ja
- JMdict poison|toxicant|harm|evil influence|ill will
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：𦸕、𧉉【唐韻】【廣韻】【集韻】【類篇】【韻會】𠀤徒沃切，音碡。【博雅】惡也。一曰害也。【書·盤庚】惟汝自生毒。【禮·緇衣】惟君子能好其正，小人毒其正。 又深害曰漸毒。【莊子·胠篋篇】漸毒頡滑。 又痛也，苦也。【詩·大雅】民之貪亂，寧爲荼毒。【後漢·蘇章傳】分骸斷首，以毒生者。【註】毒，苦也。 又恨也。【馮衍·顯志賦】惡叢巧之亂世兮，毒縱橫之敗俗。【註】毒，恨也。【後漢·袁紹傳】令人憤毒。 又藥名。【周禮·天官·醫師】掌醫之政令，聚毒藥以供醫事。【鄭註】毒藥，藥之辛苦者。藥之物恆多毒。又【瘍醫】凡療瘍，以五毒攻之。【註】今醫方有五毒之藥，作之合黃堥，置石膽、丹砂、雄黃、礜石、慈石其中，燒之三日三夜，取以注創，惡肉破骨則盡出。 又魚毒，木名。見【爾雅·釋木】。《急就篇》註云：芫華，一名魚毒。漁者投之水中，魚卽死而浮出，故以爲名。芫，或作杬。 又雞毒，烏頭別名。【淮南子·主術訓】天下之物，莫凶於雞毒，然良醫索而藏之，有所用也。 又狗毒、繩毒，俱草名，見【爾雅·釋草】疏。 又置毒於物曰毒。【左傳·襄十四年】秦人毒涇上流。 又治也。【易·師卦】以此毒天下，而民從之。【註】王云：毒，役也。馬云：治也。【莊子·人閒世】無門無毒。【註】毒，亦訓治。 又同育，亭育化育之意。【老子·道德經】亭之毒之。【註】亭以品其形，毒以成其質。毒，徒篤反。今作育。【唐代宗詔書】中孚及物，亭育爲心。【張說·撰姚崇𥓓】亭育之功成。皆以亭毒爲亭育。古毒育者義通。 又【韻會】【正韻】𠀤都毒切，音篤。身毒，西域國名。在大夏東南。一名捐毒，又名天篤。師古曰：今之天竺。蓋身毒聲轉爲天篤，篤省文作竺，又轉爲竺音。【山海經】東海之內。北海之隅，有國名天毒，其人水居。【郭璞註】天毒，卽天竺國。 又【集韻】待戴切【正韻】度耐切，𠀤音代。同瑇。瑇瑁也。亦作毒冒。【前漢·地理志】多犀象毒冒。【註】師古曰：毒，音代。冒，莫內反。通作玳瑇。 又叶昌石切，音尺。【曹植·思歸賦】何曾雲之沈結兮，悼太陽之潛匿。雨淋涔而絫注兮，心憤悁以悽毒。【說文】𡴛，厚也。害人之草，往往而生。从屮从毐。【廣韻】本作𡴛。今經史𠀤省屮，从作毒。 考證：〔【周禮·天官·醫師】掌醫之政令，聚毒藥以供藥事。〕 謹照原文藥事改醫事。〔狗毒，繩毒，俱草名。見【爾雅·釋草註】。〕 謹照原書註改疏。
Thuyết Văn
厚也。 害人之艸。往往而生。从屮。 毒聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
毒厚疊韵。三部四部同入也。毒兼善惡之辭。猶祥兼吉凶、臭兼香臭也。易曰。聖人以此毒天下而民從之。列子書曰。亭之毒之。皆謂厚民也。毒與竺篤同音通用。微子篇。天毒降災。史記作天篤。 字義訓厚矣。字形何以从屮。葢製字本意。因害人之艸。往往而生。往往猶歷歷也。其生蕃多則其害尢厚。故字从屮。引伸爲凡厚之義。 毒在一部。毒在三部。合韵至近也。徒沃切。
【毒】 (độc ⟨đốc⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 屮 (triệt) | Thanh phù (聲符): 毒 (độc) Phiên thiết: Đồ ốc thiết Thượng tự: 徒 (đồ) | Hạ tự: 沃 (ốc) Trung cổ thanh mẫu: 定母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'đ' + vận mẫu 'ôc' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: độc (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: hậu (Chiều dày.) vậy。 hại (Hại. Như {di hại vô ) nhân (Người) chi (Chưng) thảo (Ngu…
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𠟽 · 𡴛 · 𡹆 · 𥲮 · 𦸕 · 𧉉