毒

dúđộcNôm nọc

Hán Việt: độc · Pinyin: dú · Nôm: nọc

Tổng quan

Ác. Như độc kế [毒計] kế ác. Nguyễn Du [阮攸] : Bất lộ trảo nha dữ giác độc [不露爪牙與角毒] (Phản Chiêu hồn [反招魂]) Không để lộ ra nanh vuốt nọc độc

Pinyin
dú
Hán Việt
độc
Âm Nôm
nọc
Chú âm
ㄉㄨˊ
Unicode
U+6BD2
Bộ thủ
屮
Số nét
9
Cấu trúc
top-bottom
Thương Hiệt
QMWYI

毒刑 · 毒刺 · 毒剂 · 毒力 · 毒化 · 毒参 · 毒品 · 毒唯

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyindú
Hán Việtđộc
Âm Nômnọc
Quảng Đôngdoi6
Mân Namthāu
Nhật BảnSOKONAU
Hàn Quốc독
Chú âmㄉㄨˊ
Hán ngữ Trung cổduuk
Baxter-Sagart[d]ˤuk
Hán ngữ Thượng cổ[d]ˤuk
Phản thiết徒篤反
Thanh mẫu定
Vận沃
Đẳng1

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Ác. Như độc kế [毒計] kế ác. Nguyễn Du [阮攸] : Bất lộ trảo nha dữ giác độc [不露爪牙與角毒] (Phản Chiêu hồn [反招魂]) Không để lộ ra nanh vuốt nọc độc. Làm hại. Như đồ độc sinh linh [荼毒生靈] làm hại giống sinh linh. Độc, vật gì làm hại được người đều gọi là độc. Như độc xà [毒蛇] rắn độc, độc duợc [毒藥] thuốc độc, v.v. Căm giận. Như phẫn độc [憤毒] căm tức lắm. Trị, cai trị. Một âm là đốc. Như quyên đốc [身毒] nước Quyên Đốc, tức là nước Thiên Trúc [天竹], (gọi là nước Ấn Độ [印度] bây giờ)

Nôm

  • Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển độc 毒 dt. bọt tàn hại, ác độc. Độc còn cho từ HHV là nọc, lưu tích nọc độc. Trừ độc trừ tham trừ bạo ngược, có nhân có trí có anh hùng (Bảo kính 132.5)
  • Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) độc đầu độc; thuốc độc; độc kế [Eng: to poison; toxic drug; wicked scheme]
  • Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] dương độc nhiệt độc phát ban
  • Bảng Tra Chữ Nôm nọc nọc rắn [Eng: poison of adder]
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: nọc Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [名]_x000D_ 1.禍害。如：「封建餘毒」。《書經．盤庚》：「汝不和吉言于百姓，惟汝自生毒。」《漢書．卷五六．董仲舒傳》：「其遺毒餘烈，至今未滅。」《後漢書．卷七八．宦者列傳．鄭眾》：「凡稱善士，莫不離被災毒。」_x000D_ 2.會危害身體健康的物質。如：「中毒」。晉．潘岳〈馬汧督誄〉：「而蜂蠆有毒，驟失小利。」《老殘遊記》第一八回：「差你往齊東村，明查暗訪這十三條命案是否服毒？有什麼別樣案情？」_x000D_ 3.指毒品。能讓人成癮並危害健康甚或生命的麻醉品。包括嗎啡、海洛因、古柯鹼等。如：「販毒」、「吸毒」、「反毒運動」。_x000D_ [動]_x000D_ 1.怨恨。《列子．湯問》：「仙聖毒之，訴之於帝。」唐．柳宗元〈捕蛇者說〉：「若毒之乎？余將告於蒞事者，更若役，復若賦，則何如？」_x000D_ 2.傷害、殘害。唐．杜甫〈夏夜歎〉詩：「永日不可暮，炎蒸毒我腸。」明．屠隆《曇花記》第三二齣：「曹操，你當時翦滅王室，荼毒生靈，覷天子如小兒，辱公卿如奴隸，你今日英雄那裡去了。」_x000D_ 3.以毒物殺害。《山海經．西山經》：「有白石焉，其名曰礜，可以毒鼠。」《明史．卷二八九．忠義列傳一．孫燧列傳》：「惡巡撫王哲不附己，毒之，得疾，踰年死。」_x000D_ 4.投毒。《左傳．襄公十四年》：「秦人毒涇上流，師人多死…

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 毒 (会意。从屮(象草木初生),毒声。本义毒草滋生) 毒物; 毒纯洁 毒,厚也,害人之草,往往而生。--《说文》 聚毒药,以共医事。--《周礼·医师》 又如服毒; 下毒; 毒汁,毒矢(毒箭); 毒尽癍回(出天花后身上的癍痕消退); 毒女(染有病毒的女子); 毒熨(用药物熨贴毒病患处以治疗); 毒弩(发射毒箭的弩弓); 毒虺(毒蛇,毒虫); 毒恶(指有毒的生物。如毒蛇、蝎子等); 毒蝮(指蝮蛇); 毒螫(指毒汁、毒素) 祸患,祸害 苦; 苦痛 尔万方百姓罹其凶害,弗忍荼毒。 毒 dú ①〈古〉痛恨; 以为苦若～之乎（《捕蛇者说》） ②进入有机体后能跟有机体起化学变化，破坏体内组织和生理机能的有害物质～药、中～。 ③对思想意识有害的事物封建余～。 ④毒品禁～。 ⑤有毒的～蛇。 ⑥用毒物伤害～杀。 ⑦凶狠心～手狠。 【毒剂弹】旧称'毒气弹'。包括毒剂炮弹、毒剂炸弹等。弹体内装毒剂和少量炸药。爆炸后主要以散发的毒剂伤害人畜。 【毒剂地雷】见【化学地雷】。 【毒品】特指具有麻醉性质而为某些人作为嗜好品的东西。如鸦片、吗啡、海洛因等。这类毒品为国际社会严厉查禁。 【毒气弹】参见【毒剂弹】。 【毒腺】动物体内分泌毒液的腺体。如毒蛇的毒腺同毒牙相通，蜘蛛的螫肢和工蜂的尾部都有毒腺。有利于动物防御。 【毒刑】残酷的肉刑。 毒dài 1.见"毒冒"。

Eng

  • CC-CEDICT poison, to poison, poisonous, malicious, cruel, fierce, narcotics
  • JMdict poison
  • JMdict toxicant
  • JMdict harm
  • JMdict evil influence
  • JMdict ill will

ja

  • JMdict 毒（どく）

Nguồn gốc

top-bottom

Khang Hy

 〔古文〕：𦸕、𧉉【唐韻】【廣韻】【集韻】【類篇】【韻會】𠀤徒沃切，音碡。【博雅】惡也。一曰害也。【書·盤庚】惟汝自生毒。【禮·緇衣】惟君子能好其正，小人毒其正。 又深害曰漸毒。【莊子·胠篋篇】漸毒頡滑。 又痛也，苦也。【詩·大雅】民之貪亂，寧爲荼毒。【後漢·蘇章傳】分骸斷首，以毒生者。【註】毒，苦也。 又恨也。【馮衍·顯志賦】惡叢巧之亂世兮，毒縱橫之敗俗。【註】毒，恨也。【後漢·袁紹傳】令人憤毒。 又藥名。【周禮·天官·醫師】掌醫之政令，聚毒藥以供醫事。【鄭註】毒藥，藥之辛苦者。藥之物恆多毒。又【瘍醫】凡療瘍，以五毒攻之。【註】今醫方有五毒之藥，作之合黃堥，置石膽、丹砂、雄黃、礜石、慈石其中，燒之三日三夜，取以注創，惡肉破骨則盡出。 又魚毒，木名。見【爾雅·釋木】。《急就篇》註云：芫華，一名魚毒。漁者投之水中，魚卽死而浮出，故以爲名。芫，或作杬。 又雞毒，烏頭別名。【淮南子·主術訓】天下之物，莫凶於雞毒，然良醫索而藏之，有所用也。 又狗毒、繩毒，俱草名，見【爾雅·釋草】疏。 又置毒於物曰毒。【左傳·襄十四年】秦人毒涇上流。 又治也。【易·師卦】以此毒天下，而民從之。【註】王云：毒，役也。馬云：治也。【莊子·人閒世】無門無毒。【註】毒，亦訓治。 又同育，亭育化育之意。【老子·道德經】亭之毒之。【註】亭以品其形，毒以成其質。毒，徒篤反。今作育。【唐代宗詔書】中孚及物，亭育爲心。【張說·撰姚崇𥓓】亭育之功成。皆以亭毒爲亭育。古毒育者義通。 又【韻會】【正韻】𠀤都毒切，音篤。身毒，西域國名。在大夏東南。一名捐毒，又名天篤。師古曰：今之天竺。蓋身毒聲轉爲天篤，篤省文作竺，又轉爲竺音。【山海經】東海之內。北海之隅，有國名天毒，其人水居。【郭璞註】天毒，卽天竺國。 又【集韻】待戴切【正韻】度耐切，𠀤音代。同瑇。瑇瑁也。亦作毒冒。【前漢·地理志】多犀象毒冒。【註】師古曰：毒，音代。冒，莫內反。通作玳瑇。 又叶昌石切，音尺。【曹植·思歸賦】何曾雲之沈結兮，悼太陽之潛匿。雨淋涔而絫注兮，心憤悁以悽毒。【說文】𡴛，厚也。害人之草，往往而生。从屮从毐。【廣韻】本作𡴛。今經史𠀤省屮，从作毒。 考證：〔【周禮·天官·醫師】掌醫之政令，聚毒藥以供藥事。〕　謹照原文藥事改醫事。〔狗毒，繩毒，俱草名。見【爾雅·釋草註】。〕　謹照原書註改疏。

Thuyết Văn

厚也。 害人之艸。往往而生。从屮。 毒聲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

毒厚疊韵。三部四部同入也。毒兼善惡之辭。猶祥兼吉凶、臭兼香臭也。易曰。聖人以此毒天下而民從之。列子書曰。亭之毒之。皆謂厚民也。毒與竺篤同音通用。微子篇。天毒降災。史記作天篤。 字義訓厚矣。字形何以从屮。葢製字本意。因害人之艸。往往而生。往往猶歷歷也。其生蕃多則其害尢厚。故字从屮。引伸爲凡厚之義。 毒在一部。毒在三部。合韵至近也。徒沃切。

【毒】 (độc ⟨đốc⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 屮 (triệt) , Thanh phù (聲符): 毒 (độc) Phiên thiết: Đồ ốc thiết Thượng tự: 徒 (đồ) , Hạ tự: 沃 (ốc) Trung cổ thanh mẫu: 定母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'đ' + vận mẫu 'ôc' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: độc (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: hậu (Chiều dày.) vậy。 hại (Hại. Như {di hại vô ) nhân (Người) chi (Chưng) thảo…

Tự hình

  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 𠟽 · 𡴛 · 𡹆 · 𥲮 · 𦸕 · 𧉉