溢

yìdậtNôm dật

Hán Việt: dật · Pinyin: yì · Nôm: dật

Tổng quan

Đầy tràn. Hiếu Kinh có câu mãn nhi bất dật [滿而不溢] ý nói giàu mà không kiêu xa

Pinyin
yì
Hán Việt
dật
Âm Nôm
dật
Chú âm
ㄧˋ
Unicode
U+6EA2
Bộ thủ
水
Số nét
13
Cấu trúc
left-right
Thương Hiệt
ETCT

溢价 · 溢值 · 溢出 · 溢惡 · 溢流 · 溢满 · 溢目 · 溢美

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinyì
Hán Việtdật
Âm Nômải
Quảng Đôngjat6
Mân Namik
Nhật BảnITSU
Hàn Quốc일
Chú âmㄧˋ
Hán ngữ Trung cổjit
Baxter-SagartN-q(r)ik
Hán ngữ Thượng cổN-q(r)ik
Phản thiết於旣切
Thanh mẫu影

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Đầy tràn. Hiếu Kinh có câu mãn nhi bất dật [滿而不溢] ý nói giàu mà không kiêu xa. Hai mươi bốn lạng gọi là một dật, một vốc tay cũng gọi là một dật

Nôm

  • Giản Dị Hán Nôm dật dâm dật [Eng: lascivious, lustful]
  • Giản Dị Hán Nôm ải ải (nát) [Eng: crushed]
  • Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] xung thăng huyết dật thì toan phương này

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.液體漫出外流。《禮記．王制》：「雖有凶旱水溢，民無菜色。」《新唐書．卷九七．魏徵傳》：「是歲，大雨，穀、洛溢，毀宮寺十九，漂居人六百家。」 2.泛指外流、流失。《二十年目睹之怪現狀》第九四回：「現在我們中國所用的全是墨西哥銀圓，利權外溢，莫此為甚！」 3.流露、充滿。如：「熱情洋溢」。《文選．陸機．文賦》：「文徽徽以溢目，音泠泠而盈耳。」 [副] 過分、過度。如：「溢美」。漢．桓寬《鹽鐵論．錯幣》：「故人主積其食，守其用，制其有餘，調其不足，禁溢羨，厄利塗，然後百姓可家給人足也。」南朝宋．鮑照〈征北世子誕育上疏〉：「不勝殊歡溢喜，謹奉表以聞。」 [名] 量詞。古代計算重量的單位。二十兩為一溢。通「鎰」。《戰國策．秦策一》：「白壁百雙，黃金萬溢。」漢．高誘．注：「萬溢，萬金也。二十兩為一溢也。」

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 溢 (形声。从水,益声。本作益”。象水从器皿中漫出。本义水漫出来) 同本义 溢,器满也。--《说文》 溢,盈也。--《尔雅》 溢,满也。--《广雅》。按,过满为溢。 满而不溢。--《考经·诸侯》 东流不溢,孰知其故?--《楚辞》 惧满溢。--唐·魏征《谏太宗十思疏》 溢于辞。--清·黄宗羲《原君》 又如溢决(水满破堤); 溢满(平满) 水泛滥成灾,淹没 虽有凶旱水溢,民无菜色。--《礼记》 又如溢涌(洪水腾涌) 满,充塞 增加; 提高 溢yì ⒈充满而外流洪水～。〈引〉过分，超过～美。～誉（过分称赞）。～出范围。 ⒉〈古〉通"镒"。

Eng

  • CC-CEDICT to overflow, (literary) excessive, old variant of 鎰, 镒[yi4]

Nguồn gốc

left-right

Khang Hy

【唐韻】夷質切【集韻】【韻會】【正韻】弋質切，𠀤音逸。【說文】器滿也。【爾雅·釋詁】溢，盈也。【孝經·諸侯章】滿而不溢。 又【爾雅·釋詁】溢，靜也。【疏】盈溢者宜靜。又愼也。舍人曰：溢行之愼。 又洋溢也。【中庸】洋溢乎中國。 又匹溢，聲四散也。【王褒·洞簫賦】龢紛離其匹溢。 又【儀禮·喪服】朝一溢米。【註】二十四兩曰溢，爲米一升，二十四分升之一。 又【孔叢子·雜訓】兩手曰掬，一手曰溢。 又同鎰。【荀子·儒效篇】藏千溢之寶。 又通佾。【前漢·郊祀歌】千童羅舞成八溢。【註】溢，與佾同。列也。 又【集韻】食質切，音實。【儀禮】一溢米，劉昌宗讀。 又神至切，音示。【詩·周頌】假以溢我。徐邈讀。 又【韻補】叶於旣切，音意。【左思·魏都賦】沐浴福應，宅心醰粹，餘糧栖畝而勿收，頌聲載路而洋溢。 考證：〔【韻補】叶子旣切，音意。〕　謹照韻補原文，子旣切改於旣切。

Thuyết Văn

器滿也。 从水。益聲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

禮經一溢米注。二十兩曰溢。按謂二十兩溢者、謂滿於一斤、十六兩之外也。後人因製鎰字。 以形聲包會意也。夷質切。古音在十六部。

【溢】(dật) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 水 (thuỷ) , Thanh phù (聲符): 益 (ích) Phiên thiết: 夷質切 → dì + chất Nghĩa: 器滿 vậy。 từ thủy (nước)。益 thanh。

Tự hình

  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 㳑