烈
liệtNôm riệt
Hán Việt: liệt · Pinyin: liè · Nôm: riệt
Tổng quan
Cháy dữ, lửa mạnh
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | liè |
|---|---|
| Hán Việt | liệt |
| Âm Nôm | lét |
| Quảng Đông | lai6 |
| Mân Nam | lia̍t |
| Nhật Bản | HAGESHII |
| Hàn Quốc | 렬 |
| Chú âm | ㄌㄧㄝˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | liet |
| Baxter-Sagart | [r]at |
| Hán ngữ Thượng cổ | [r]at |
| Phản thiết | 力質切 |
| Thanh mẫu | 來 |
| Vận | 薛 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Cháy dữ, lửa mạnh. Công nghiệp. Cứng cỏi, chính đính. Như liệt sĩ [烈士] kẻ sĩ cứng cỏi chết vì nước không chịu khuất, liệt nữ [烈女] con cái cứng cỏi chết vì tiết nghĩa không chịu nhục thân, v.v. Ác. Đẹp, rõ rệt. Thừa, rớt lại. Liệt liệt [烈烈] lo sốt ruột. Rét căm căm
Nôm
- Giản Dị Hán Nôm lướt lướt thướt [Eng: fiery, violent, vehement, ardent]
- Giản Dị Hán Nôm rét mùa rét [Eng: cold season]
- Giản Dị Hán Nôm riệt giữ riệt [Eng: hold fast, keep something selfish for oneself]
- Giản Dị Hán Nôm lết lê lết [Eng: fiery, violent, vehement, ardent]
- Giản Dị Hán Nôm rẹt rèn rẹt [Eng: ?]
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) liệt lẫm liệt [Eng: stately]
- Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] sốt rét tựa ngược kể chi
- Bảng Tra Chữ Nôm lẹt khét lẹt [Eng: fiery, violent, vehement, ardent]
- Bảng Tra Chữ Nôm lét leo lét [Eng: fiery, violent, vehement, ardent]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: liệt Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: liệt Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều bản 1866
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [形] 1.威猛、強勁。《左傳．昭公二十年》：「夫火烈，民望而畏之，故鮮死焉。」《後漢書．卷七○．鄭太傳》：「以膠固之眾，當解合之埶，猶以烈風掃彼枯葉。」 2.剛直、正義。如：「烈士」。《史記．卷八六．刺客傳．聶政傳》：「非獨政能也，乃其姊亦烈女也。」 3.嚴厲、嚴酷。《淮南子．齊俗》：「曾參之養親也，若事嚴主烈君。」漢．高誘．注：「烈，酷也。」 4.光明、顯赫。《詩經．周頌．雝》：「既右烈考，亦右文母。」《國語．晉語九》：「君有烈名，臣無叛質。」三國吳．韋昭．注：「烈，明也。」 5.味道或成分很濃、很重。如：「烈酒」。唐．沈亞之〈夢遊仙賦〉：「襲烈蕙之芳風，送麗音於遼耳。」 [名] 1.功業。《孟子．公孫丑上》：「行乎國政如彼其久也，功烈如彼其卑也。」 2.為正義而犧牲性命的人。如：「革命先烈」。 3.毒、禍害。《漢書．卷五八．公孫弘傳》：「若湯之旱，則桀之餘烈也。」 4.姓。如秦代有烈裔。 [動] 燃燒。《孟子．滕文公上》：「舜使益掌火，益烈山澤而焚之。」元．李壽卿《度柳翠．楔子》：「明朝是汝父周年，自當來烈紙焚錢。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 烈〈形〉 (形声。从火,列声。火”字在下面一般写作四点。本义火势猛) 同本义 烈,火猛也。--《说文》 如火烈烈。--《诗·商颂·长发》 夫火烈,民望而畏之。--《左传·昭公二十年》 火烈风猛。--《资治通鉴》 又如烈烧(炽烈的野火); 烈燧(炽烈的烽火); 烈烈(猛火炎炽貌); 烈光(炽热的阳光) 猛烈; 激烈 其使民也酷烈。--《荀子·议兵》 一之曰觱发,二之曰栗烈。--《诗·豳风·七月》 迅雷风烈必变。--《论语·乡党》 冬日烈烈。--《诗·小雅·四月》 穷冬烈风,大雪深数尺。--宋濂《送东阳马生序 烈liè ⒈猛，厉害猛～。强～。～火。～酒。 ⒉正直，刚毅刚～。 ⒊显赫，气势磅礴君有～名′轰～ ～。 ⒋事业，功业功～。 ⒌积极建立功业，为国家、为人民视死如归的人～士。先～。
Eng
- CC-CEDICT ardent, intense, fierce, stern, upright, to give one's life for a noble cause, exploits, achievements
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：煭【唐韻】【正韻】良辥切【集韻】【韻會】力蘖切，𠀤音列。【說文】火猛也。【玉篇】熱也。【書·胤征】天吏逸德，烈于猛火。 又【詩·鄭風】火烈具舉。【傳】烈，列也。【箋】列人持火具舉，言衆同心。 又【爾雅·釋詁】烈，業也。【書·伊訓】伊尹乃明言烈祖之成德。【傳】湯有功烈之祖，故稱焉。 又【詩·小雅】烝衎烈祖。【箋】烈，美也。 又【爾雅·釋詁】烈，光也。【詩·周頌】休有烈光。 又【爾雅·釋訓】烈烈，威也。【詩·小雅】烈烈征師。【箋】烈烈，威武貌。 又【詩·小雅】憂心烈烈。【箋】烈烈，憂貌。 又【詩·小雅】南山烈烈。【傳】烈烈然至難也。【疏】値時寒甚，視南山則烈烈然，愴其至役之勞苦，而情以爲至難也。 又【爾雅·釋詁】烈，餘也。【註】𨻰鄭之閒曰烈。【揚子·方言】晉衞之閒曰烈。 又【詩·大雅·雲漢序】宣王承厲王之烈。【箋】烈，餘也。 又【孟子】於今爲烈，如之何其受之。【註】於今爲烈烈明法，如之何受其餽也。 又【韻會】毒也。【前漢·公孫弘傳】若湯之旱，則桀之餘烈也。 又【戰國策】聞弦者，音烈而高飛。【註】烈，猛也。 又【揚子·方言】烈，暴也。【史記·酷吏傳】皆以酷烈爲聲。 又【諡法】有功安民曰烈。秉德遵業曰烈。 又【集韻】忠烈也。【韻會】剛正曰烈。【史記·伯夷傳】烈士徇名。又【聶政傳】乃其𡛷亦烈女也。 又【爾雅·釋草疏】本草，石芸味甘。一名螫烈。 又【通典·兵制】五人爲烈，烈有頭目。詳火字註。 又姓。【拾遺記】烈裔工畫。 又與裂通。【前漢·王莽傳】軍人分烈莽身支節。 又【唐韻正】古音例。【詩·豳風】一之日觱發，二之日栗烈。無衣無褐，何以卒歲。【傳】栗烈，寒氣也。又【大雅】載燔載烈，以興嗣歲。【傳】貫之加于火曰烈。【楊戲楊季休贊】征南厚重，征西忠克，統時選士，猛將之烈。【註】克，苦代反。◎按字彙引此云：叶力質切。非。朱子於詩七月生民烈字，俱云：叶力制反。唐韻正直以爲古音例。所引經傳子集甚詳，皆確有明據，應从之。 又與厲通。【詩·大雅】烈假不瑕。【釋文】烈，鄭作厲。力世反。又【禮·祭法】厲山氏之有天下也。【註】厲山氏炎帝也。起于厲山，或曰烈山氏。魯語作列山。左傳作烈山。【水經注】賜水西逕厲鄕南，水南有重山，卽烈山也。山下一穴，相傳神農所生處，故禮謂之烈山氏。【唐韻正】莊子齊物論，厲風濟，則衆竅爲虛。厲卽烈字。 又音賴。見【詩·大雅·烈假註】鄭虔讀。 又與冽通。【詩·小雅】有冽氿泉。【疏】七月云：二之日栗冽，是冽爲寒氣也。【說文】本作𤉩。列烈二字原从歺作。
Thuyết Văn
火猛也。 从火。列聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
大雅曰。載燔載烈。傳曰。傅火曰燔。貫之加于火曰烈。商頌曰。如火烈烈。引伸爲光也、業也。又方言曰。餘也。按烈訓餘者、盛則必盡。盡則必有所餘也。又鄭風。火烈具舉。傳曰。烈、列也。此謂烈卽列之叚借字。列者、古迾字也。 良薛切。十五部。
【烈】(liệt) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 火 (hoả) , Thanh phù (聲符): 列 (liệt) Phiên thiết: 良薛切 → lương + tiết Nghĩa: hỏa (lửa)猛 vậy。 từ hỏa (lửa)。列 thanh。
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 烮 · 煭 · 𤈘 · 𤉩 · 𤋴 · 𤎾 · 烮 · 煭