牙
nha
Hán Việt: nha · Pinyin: yá
Tổng quan
răng ngà LT:顆 颗[ke1]
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | yá |
|---|---|
| Hán Việt | nha |
| Quảng Đông | ngaa4 |
| Mân Nam | gâ |
| Nhật Bản | KIBA |
| Hàn Quốc | 아 |
| Chú âm | ㄧㄚˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | ngra |
| Baxter-Sagart | m-ɢˤ<r>a |
| Hán ngữ Thượng cổ | m-ɢˤ<r>a |
| Phản thiết | 五駕切 |
| Thanh mẫu | 疑 |
| Vận | 麻 |
| Đẳng | 2 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Răng to. {Thử nha tước giác} [鼠牙雀角] đặt điều gây sự kiện tụng. Ngà, ngà voi dùng làm đồ được, gọi tắt là {nha}. Như {nha bài} [牙牌] cái thẻ ngà. Các tướng nhỏ (ti tướng) gọi là {nha tướng} [牙將]. Người giới thiệu sự buôn bán gọi là {nha quái} [牙儈] (lái).;
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm ngà ngà voi [Eng: elephant's tusk]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: nha Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều bản 1866
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: nga Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: nga Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.人或動物口腔中，用來研磨、咀嚼食物的器官。如：「門牙」、「齒牙動搖」。 2.象牙的簡稱。南朝宋．鮑照〈代淮南王〉詩二首之一：「琉璃藥碗牙作盤，金鼎玉匕合神丹。」《新唐書．卷二二二．南蠻傳下．驃傳》：「去節無爪，以蠟實首，上加師子頭，以牙為之。」 3.買賣時居中的介紹人。如：「牙人」、「牙郎」、「牙商」、「牙婆」、「牙行」。《水滸傳》第三七回：「兄弟張順，他卻如今自在江州做賣魚牙子。」 4.官署、衙門。《資治通鑑．卷二○七．唐紀二十三．中宗神龍元年》：「北門、南牙，同心協力，以誅凶豎。」 5.二一四部首之一。 [動] 咬。《戰國策．秦策三》：「…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 牙 (象形。金文字形,象上下牙齿交错形。牙”是汉字的一个部首。本义槽牙) 大牙,臼齿。古时,当唇者称齿,在辅车之后者称牙 牙,牡齿也。象上下相错之形。--《说文》 皮草齿牙。--《左传·隐公五年》。疏颔上大齿谓之牙。” 谁谓鼠无牙?何以穿我墉?--《诗·召南·行露》 又如牙祭(旧指东家给伙计在每月初二、十六吃肉食);牙疼咒(牙疼誓。无关紧要的咒) 形状像齿的东西 檐牙高啄。--唐·杜牧《阿房宫赋》 又如狼牙山 特指象牙 牙旗缤纷。--班固《东京赋》。注古者天子出建 牙yá ⒈指牙齿门～。 ⒉形状像牙齿的二十个～的齿轮。 ⒊用象牙制成的～雕。 ⒋旧时称介绍…
Eng
- CC-CEDICT tooth|ivory|CL:顆|颗[ke1]
ja
- JMdict tusk|fang
- JMdict tooth|ivory
Nguồn gốc
Khang Hy
〔古文〕：𤘈【唐韻】五加切【集韻】【類篇】【韻會】【正韻】牛加切，𠀤音芽。齒也。【說文】牡齒也。象上下相錯之形。【易·大畜】豶豕之牙。 又【戰國策】投之一骨。輕起相牙。【註】以牙相噬。 又【詩·周頌】設業設虡，崇牙樹羽。【疏】栒之上刻爲崇牙。以鋸齒捷業然，故謂之業牙，卽業之上齒也。【禮·明堂位】殷之崇牙。 又【禮·玉藻】佩玉有衝牙。【疏】其形似牙也。 又【周禮·春官·典瑞】牙璋以起軍旅，以治兵守。【註】牙璋，瑑以爲牙，牙齒兵象，故以牙璋發兵。 又【集韻】旗名。【張衡·東京賦】牙旗𦆯紛。【註】古者天子出，建大牙旗，竿上以象牙飾之。 又【韻會】立于帳前，謂之牙門。【後漢·公孫瓚傳】拔其牙門。 又【史記·東方朔傳】遠方當來歸義，而騶牙先見，其齒前後若一，齊等無牙，故謂之騶牙。 又姓。【風俗通】周大司徒君牙之後。 又與芽通。【前漢·金日磾傳】霍氏有事萌牙。【註】師古曰：萌牙者，言始有端緒，若草之始生。 又【集韻】語下切，音雅。車罔。 又【集韻】魚駕切【韻會】五駕切，𠀤音訝。【周禮·冬官考工記·輪人】牙也者，以爲固抱也。【註】牙讀如訝。謂輪輮也。【疏】訝，迎也。此車牙亦輮之，使兩頭相迎，故讀從之。 又【唐韻正】古音吾。【詩·小雅】祈父，予王之爪牙。胡轉予于恤，靡所止居。 又【唐韻正】與虞吾𠀤通。【詩·召南】吁嗟乎騶虞。【山海經】【墨子】𠀤作騶吾。【前漢·東方朔傳】作騶牙。 又叶五紅切。【詩·小雅】誰謂鼠無牙，何以穿我墉。 又叶音峨。【晉京洛童謠】遙望晉國何嵯峨，千歲髑髏生齒牙。
Thuyết Văn
壯齒也。 象上下相錯之形。 凡牙之屬皆从牙。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
壯各本譌作牡。今本篇、韵皆譌。惟石刻九經字㨾不誤。而馬氏版本妄改之。士部曰。壯、大也。壯齒者、齒之大者也。統言之皆偁齒、偁牙。析言之則前當脣者偁齒。後在輔車者偁牙。牙較大於齒。非有牝牡也。釋名。牙樝牙也。隨形言之也。輔車或曰牙車。牙所載也。詩誰謂雀無角、誰謂鼠無牙。謂雀本無角、鼠本無牙。而穿屋穿牆似有角牙者然。鼠齒不大。故謂無牙也。東方朔說騶牙曰。其齒前後若一。齊等無牙。此爲齒小牙大之明證。 五加切。古音在五部。
【牙】 (nha) Lục thư: Tượng hình Cấu trúc: Tượng hình — Từ: 牙 (nha (Răng to.)) Phiên thiết: Ngũ gia thiết Thượng tự: 五 (ngũ) | Hạ tự: 加 (gia) Trung cổ thanh mẫu: 疑母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'ng' + vận mẫu 'a' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: ngà (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: tráng (Mạnh mẽ. Người đến b) xỉ (Răng. Mọc lúc nhỏ gọ) vậy。 tượng (Con voi.) thượng (Trên. phàm ở trê…
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 㸦 · 𤘈 · 𤘉 · 𤘍 · 𨈏 · 𨈑