疾
tật
Hán Việt: tật · Pinyin: jí
Tổng quan
[Hồng nghĩa giác tư y thư] uống vào đau đỡ tật tiêu
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | jí |
|---|---|
| Hán Việt | tật |
| Quảng Đông | cat6 |
| Mân Nam | tsi̍k |
| Nhật Bản | SHITSU |
| Hàn Quốc | 질 |
| Chú âm | ㄐㄧˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | zit |
| Baxter-Sagart | [dz]i[t] |
| Hán ngữ Thượng cổ | [dz]i[t] |
| Phản thiết | 秦悉切 |
| Thanh mẫu | 從 |
| Vận | 質 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Ốm, tật bệnh, mình mẩy không được dễ chịu gọi là {tật} [疾], nặng hơn nữa gọi là {bệnh} [病]. Quấy khổ, nghiệt ác làm khổ dân gọi là {dân tật} [民疾]. Giận. Như {phủ kiếm tật thị} [撫劍疾視] (Mạnh Tử [孟子]) tuốt gươm trợn mắt nhìn. Ghét giận. Vội vàng. Nhanh nhẹn. Nguyễn Du [阮攸] : {Lãng h…
Nôm
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: tật Xuất hiện 2 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.病。如：「隱疾」、「夙疾」、「痼疾」、「積勞成疾」。《論語．為政》：「父母唯其疾之憂。」《史記．卷六八．商君傳》：「苦言，藥也；甘言，疾也。」 2.痛苦。如：「民間疾苦」。《管子．小問》：「凡牧民者，必知其疾。」 [動] 1.生病。《孟子．公孫丑下》：「昔者疾，今日癒。」 2.憂、患。《論語．衛靈公》：「君子疾沒世而名不稱焉。」南朝梁．劉勰《文心雕龍．諸子》：「君子之處世，疾名德之不章。」 3.憎恨。《孟子．梁惠王上》：「天下之欲疾其君者，皆欲赴愬於王。」漢．王充《論衡．自紀》：「充既疾俗情，作譏俗之書。」 [形] 快速、猛烈。如：「疾風知勁…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 疾 (会意。甲骨文字形,从大(人),从矢,字形象人腋下中箭。段玉裁《说文解字注》矢能伤人,矢之去甚速,故从矢会意。”本义受兵伤。泛指疾病) 轻微的叫疾 疾,病也。--《说文》。段注析言之则病为疾加,浑言之则疾亦病也。” 君有疾在腠理,不治将恐深。--《韩非子·喻老》 伯牛有疾,子问之。--《论语·雍也》 泛指病 司马子反辞以心疾。--《韩非子·十过》 如疾革(病情加重);疾损(病情减转,病情好转);疾动(发病;疾病发作);疾棘(病危) 废疾;废疾的人。亦泛指病人 疾jí ⒈病～病。～甚将死。〈引〉痛苦～苦。又〈引〉缺点，毛病残～。小～。讳～忌医。 ⒉厌恶…
Eng
- CC-CEDICT (bound form) disease; ailment|(bound form) swift|(literary) to hate; to abhor
Nguồn gốc
surround-upper-left
Khang Hy
〔古文〕：𤕼、𤖏、𥏂、𠥻、𤶅【唐韻】秦悉切【集韻】【韻會】昨悉切，𠀤音嫉。【說文】病也。一曰急也。【徐曰】病來急，故从矢。矢，急疾也。【易·復卦】復亨出入無疾。【書·說命】若藥弗瞑眩，厥疾弗瘳。 又【玉篇】患也。【左傳·桓六年】謂其不疾瘯蠡也。【疏】不疾者，猶言不患此病也。 又【玉篇】速也。【廣韻】急也。【易·繫辭】帷神也，故不疾而速。【詩·大雅】昊天疾威。【傳】疾猶急也。【禮·月令】季冬之月，征鳥厲疾。【疏】疾，捷速也。【張衡·南都賦】總括趣欱，箭馳風疾。 又【增韻】惡也。【左傳·昭九年】辰在子卯，謂之疾日。【注】疾，惡也。 又【爾雅·釋言】疾，齊壯也。【疏】急速齊整，皆于事敏速强壯也。 又虐也。【詩·大雅】疾威上帝。【朱注】疾威，猶暴虐也。 又怨也。【管子·君臣篇】有過者不宿其罰，故民不疾其威。【注】疾，怨也。 又毒害也。【左傳·宣十五年】山藪藏疾。【註】山之有林藪，毒害者居之。 又姓。【姓譜】元魏疾陸眷。 又車轅前之下垂在地者曰前疾。【周禮·秋官】大行人立當前疾。 又劉疾，鳥名。【爾雅·釋鳥】鶛，劉疾。 又與嫉通。【書·君𨻰】爾無忿疾于頑。又【秦誓】人之有技，冒疾以惡之。【傳】見人之有技藝，蔽冒疾害以惡之。【史記·孫臏傳】龐涓恐其賢於已，疾之。 又與蒺同。【前漢·揚雄傳】及至獲夷之徒蹶，松柏掌疾黎。 又【韻補】叶才詣切，音劑。【易·無妄】无妄之疾，勿藥有喜。喜，音戲。【詩·大雅】庶人之愚，亦職維疾。叶下戾。【司馬相如·上林賦】潏潏淈淈，湁潗鼎沸。馳波跳沫，汨隱漂疾。 考證：〔【爾雅·釋鳥】鵲，劉疾。〕 謹照原文鵲改鶛。
Thuyết Văn
病也。 从𤕫。矢聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
析言之則病爲疾加。渾言之則疾亦病也。按經傳多訓爲急也。速也。此引伸之義。如病之來多無期無迹也。止部曰。疌、疾也。 矢能傷人。矢之去甚速。故从矢會意。聲字疑衍。秦悉切。十二部。
【疾】 (tật) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 𤕫 (𤕫) Phiên thiết: Tần tất thiết Thượng tự: 秦 (tần) | Hạ tự: 悉 (tất) Trung cổ thanh mẫu: 從母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 't' + vận mẫu 'êt' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: tệt (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: bệnh (Ốm) vậy
Tự hình
- Giáp cốt
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𠥻 · 𢇻 · 𤕺 · 𤕼 · 𤖏 · 𤶅 · 𤶥 · 𤻣 · 𥏂 · 𥏴 · 𥐃 · 𨕾