策
sáchNôm sách
Hán Việt: sách · Pinyin: cè · Nôm: sách
Tổng quan
Cũng như chữ sách [策]
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | cè |
|---|---|
| Hán Việt | sách |
| Âm Nôm | sách |
| Quảng Đông | caak3 |
| Mân Nam | tshik |
| Nhật Bản | SAKU |
| Hàn Quốc | 책 |
| Chú âm | ㄘㄜˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | chrek |
| Baxter-Sagart | [tsʰ](ˤ)rek |
| Hán ngữ Thượng cổ | [tsʰ](ˤ)rek |
| Phản thiết | 測革切 |
| Thanh mẫu | 初 |
| Vận | 麥 |
| Đẳng | 2 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Thẻ gấp. Ngày xưa không có giấy, việc nhỏ biên vào cái thẻ một gọi là giản [簡], việc to biên vào cái thẻ ken từng mảng to gấp lại được gọi là sách [策]. Mệnh lệnh của thiên tử. Như sách Tấn Hầu vi phương bá [策晉侯為王伯] sách mạng cho Tấn Hầu làm bá. Lời sách, bài của bầy tôi trả lời lại lời chiếu của vua gọi là sách. Kế sách. Như thượng sách [上策] kế sách hoặc phương pháp hay. Lối văn sách. Người ta ra đầu bài hỏi về sự gì, mình lấy phương phép làm sao mà trả lời lại cho vỡ vạc gọi là sách lệ [策勵]. Roi ngựa. Đánh roi cho ngựa đi. Trong bài văn có câu gì hay gọi là cảnh sách [警策], đang chỗ văn khí…
Nôm
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) sách sách lược [Eng: tactics]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.馬鞭。《左傳．文公十三年》：「乃行繞朝贈之以策。」《文選．賈誼．過秦論》：「及至始皇，奮六世之餘烈，振長策而御宇內。」 2.枴扙。《淮南子．墬形》：「夸父棄其策，是為鄧林。」《文選．孫綽．遊天台山賦》：「被毛褐之森森，振金策之鈴鈴。」 3.蓍草稱為「策」。《史記．卷一二八．褚少孫補．龜策傳》：「夫摓策定數，灼龜觀兆，變化無窮。」宋．王安石〈禮樂論〉：「是故天之高也，日月星辰陰陽之氣，可端策而數也。」 4.計謀。如：「獻策」、「束手無策」。《戰國策．秦策一》：「臣出必故之楚，以順王與儀之策，而明臣之楚與不也。」 5.古代以竹簡記事然後連編成策。通「冊」。《孟子．盡心下》：「吾於武成，取二三策而已矣。」《儀禮．聘禮》：「百名以上書於策，不及百名書於方。」 6.文體名。內容以陳述政事的計畫為主。漢．武帝〈詔賢良〉：「賢良明於古今王事之體，受策察問，咸以書對。」 7.永字八法之一，為斜書向上之一筆。 8.姓。如明代有策敏。 [動] 1.鞭打、驅使。如：「策馬前進」。《楚辭．宋玉．九辯》：「郤騏驥而不乘兮，策駑駘而取路。」北周．庾信〈哀江南賦〉：「乘白馬而不前，策青騾而轉礙。」 2.督促、勉勵。南朝齊．蕭子良〈與孔中丞稚珪書〉：「孜孜策勵，良在於斯。」《宋史．卷四三四．葉適傳》：「抱此志意而可以策勵期望者誰乎？」 3.扶、拄。《文選．陶淵明．歸去來辭》：「策扶老以流憩…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 策 (形声。从竹,朿)声。朿”,指带有芒刺的植物,作策”的声符,同时兼表字义。本义竹制的马鞭(头上有尖刺)) 同本义。引申为驾驭马匹的工具,包括缰绳之类 軓前十尺而策半之。--《考工记·舟人》 则仆执策立于马前。--《礼记·曲礼》 绕朝赠之以策。--《左传·文公十三年》 左师为已短策。--《左传·襄公十七年》 伤吻敝策。--《汉书·王褒传》 齐闵王将之鲁,夷维子执策而从。--《战国策·赵策》 执策而临之。--唐·韩愈《杂说》 振长策而御宇内。--汉·贾谊《过秦论》 又如策辔(马鞭与马缰); 策彗(以 策 cè ①古代写字用的竹片或木片简～。 ②古代考试文体，多就政治和经济问题提问，由应试者对答对～。 ③我国古代的一种计算工具，跟'筹'相似。 ④计谋办法计～、献计献～。 ⑤古代赶马用的鞭子。 ⑥用鞭子赶马鞭～、～马疾驰。 ⑦姓。 【策动】谋划动员。 【策动力】〈理〉物体做受迫振动所受的周期性的外力。 【策反】深入敌对一方内部，秘密进行鼓动，使之倒戈。 【策励】督促激励在工作中不断、自己。 【策马】用鞭子赶马。特指（骑在马上）用鞭子驱马前进。 【策士】封建时代投靠君主或公卿为其出谋划策的人◇来泛指有计谋的人。 【策源地】战争、社会运动等发动、兴起的地方金田村是太平天国运动的～。
Eng
- CC-CEDICT surname Ce
- CC-CEDICT policy, plan, scheme, bamboo slip for writing (old), to whip (a horse), to encourage, riding crop with sharp spines (old), essay written for the imperial examinations (old), upward horizontal stroke in calligraphy
- CC-CEDICT variant of 策[ce4]
- JMdict plan
- JMdict policy
- JMdict means
- JMdict measure
- JMdict stratagem
ja
- JMdict 策（さく）
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
【廣韻】楚革切【集韻】【韻會】測革切【正韻】恥格切，𠀤音𠕁。【儀禮註】策，𥳑也。【蔡邕·獨斷】策者，𥳑也。其制長二尺，短者半之，其次一長一短，兩編下附單執一札，謂之爲𥳑。連編諸𥳑，乃名爲策。凡書，字有多有少，一行可盡者書之于𥳑，數行可盡者書之于方，方所不容者乃書于策。【禮·曲禮】先生書策，琴瑟在前，坐而遷之，戒勿越。【通攷】漢制，取士作𥳑策難問，試者投射答之，謂之射策。若錄政化得失顯問，謂之對策。 又策書。【釋名】策書敎令于上，所以驅策諸下也。【左傳·僖二十八年】王命尹氏及王子虎、內史叔興父，策命晉侯爲侯伯。 又籌也，謀也。【史記·袁盎傳】盎雖家居，景帝時時使人問籌策。 又蓍也。【史記·封禪書】黃帝得寶鼎神策，於是迎日推策。【註】策，神蓍也。黃帝得蓍，因以推算曆數，逆知節氣與日辰之將來也。 又竹名。【左思·吳都賦】策簩有叢。【吳筠·竹賦】爾其衆彙非一，則有策簩筋曼。 又馬箠。【禮·曲禮】君車將駕，則僕執策立于馬前。【左傳·文十三年】晉士會行，繞朝贈之以策。【註】策，馬撾。 又策馬曰策。【左傳·哀十一年】淸之戰，孟之側後入以爲殿，抽矢策其馬。 又天策，星名。【左傳·僖五年】童謠云：鶉之賁賁，天策焞焞。【註】天策，傅說星。 又金策，錫杖也，見【詩韻輯略】。 又小也。【揚子·方言】木細謂之杪，燕之北鄙，朝鮮洌水之閒謂之策。 又策策，落葉聲。【韓愈詩】秋風一披拂，策策鳴不已。 又警策。【陸機·文賦】立片言以居要，乃一篇之警策。【註】馬因策而行疾，喩文資片語而理明。以一言入衆辭中，若策之警馬也。 又刺也。【揚子·方言】凡草木刺人，北燕、朝鮮之閒謂之策。 又姓。明有策敏、策𥳑。 又【集韻】一曰小箕。【篇海】亦作筴、𠕁。俗作䇿、筞，誤。
Thuyết Văn
馬箠也。 从竹。朿聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
馬曰策。以策擊馬曰敇。經傳多假策爲𠕋。又計謀曰籌策者。策猶籌。籌猶筭。筭所以計曆數。謀而得之。猶用筭而得之也。故曰筭、曰籌、曰策、一也。張良借箸爲籌。 楚革切。十六部。
【策】 (sách) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 竹 (trúc) , Thanh phù (聲符): 朿 (thứ) Phiên thiết: Sở cách thiết Thượng tự: 楚 (sở) , Hạ tự: 革 (cách) Trung cổ thanh mẫu: 初母 — thứ thanh (次清) Quy tắc: thanh mẫu 's' + vận mẫu 'ich' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: sích (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: mã (Con ngựa. Nguyễn Du ) chủy (Cái roi đánh ngựa.) vậy
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 筴 · 筞 · 箣 · 萗 · 䇲 · 䇿 · 𠞁 · 𠞦 · 𠷽 · 𢄆 · 𥮫 · 𥮮