能

Nghĩa

Việt

• Thiều Chửu Tài năng. Như năng viên [能員] chức quan có tài. Hay, sức làm nổi gọi là năng. Như thị bất vi dã, phi bất năng dã [是不爲也，非不能也] ấy là không làm, chứ không phải là không làm nổi vậy. Thuận theo. Như nhu viễn năng nhĩ [柔遠能邇] (Thi Kinh [詩經]) khiến cho kẻ xa quy phục về gần. Con năng, một loài như con gấu. Một âm là nai. Con ba ba có ba chân. Lại một âm nữa là nại. Cùng nghĩa với chữ nại [耐]. Vật lý gọi cái gì tạo ra công sức là năng. Như điện năng [電能]

Nôm

• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển năng 能 đgt. HVVD siêng, chăm. Chớ lấy hại người làm ích kỷ, hãy năng tích đức để cho con. (Bảo kính 149.6)
• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển nừng 能 ◎ Tày: nứng, nâng, nấng (số một). [HTA 203: 388]. Phiên khác: năng, hay. p. <từ cổ> ít, chỉ, chỉ có. “僅 cận: nừng, ít, chỉ có thế” [Thiều Chửu 1999: 30]. “僅 cận: nầng” [Nguyễn Bỉnh 1909: 33a; ngũ thiên tự 1932: 92; vũ văn kính 2003: 97; cứ liệu và ý kiến của lê hữu mục chuyển dẫn trần uyên thi 2010]. Trúc thông hiên vắng trong khi ấy, nừng mỗ sơn tăng làm bạn ngâm. (Ngôn chí 5.8)‖ Tranh giăng vách nài chi bức, đình thưởng sen nừng có căn. (Tự thán 110.4)‖ Khí dương hoà há có tây ai, nừng một hoa này nhẫn mọi loài. (Đào hoa thi 230.2)‖ Nừng có mỗ Bụt hay trừ ← (duy Phật năng trừ 惟佛能除)…
• Giản Dị Hán Nôm hay hát hay, hay chữ, hay ho [Eng: to well sing, a learned scholar, nice]
• Giản Dị Hán Nôm năn ăn năn [Eng: to show repentance to]
• Giản Dị Hán Nôm nấng nuôi nấng [Eng: to bring up, to foster]
• Giản Dị Hán Nôm nưng nưng lên (bưng lên cao) [Eng: to carry to a high place]
• Giản Dị Hán Nôm nằng nằng nặc [Eng: be persist in]
• Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) năng khả năng, năng động [Eng: ability, be dynamic]
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] công hay thám bịnh mùa xuân
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] năng xem cho kẻo cạn nhiều
• Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hay Xuất hiện 5 lần trong Truyện Kiều 1871
• Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hay Xuất hiện 5 lần trong Truyện Kiều 1902
• Lục Vân Tiên Âm Nôm: hay Xuất hiện 2 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

• MOE · 教育部重編國語辭典 [名]_x000D_ 1.傳說中的動物。如熊，足似鹿。《說文解字．能部》：「能，熊屬，足似鹿。」唐．韓愈〈憶昨行和張十一〉詩：「近者三姦悉破碎，羽窟無底幽黃能。」_x000D_ 2.能力、才幹。如：「逞能」、「智能」。《論語．子罕》：「夫子聖者與？何其多能也。」《文選．沈約．宋書謝靈運傳論》：「並摽能擅美，獨映當時。」_x000D_ 3.人才、有才能的人。《禮記．禮運》：「選賢與能，講信脩睦。」《文選．司馬遷．報任少卿書》：「招賢進能，顯巖穴之士。」_x000D_ 4.用途、功用。唐．柳宗元〈愚溪詩序〉：「可以染也，名之以其能，故謂之染溪。」_x000D_ 5.一種日本古典戲劇。由猿樂發展的歌舞劇，以動作、表情和音樂表現。如：「夢幻能」、「修羅能」。_x000D_ 6.物質運動的能量。因運動形式不同而有電能、熱能、機械能、化學能、原子能等。能量間可互相轉換，以功率為計算單位。也稱為「能量」。_x000D_ [形]_x000D_ 有才幹的。如：「能人」、「能者多勞」。《孟子．公孫丑上》：「賢者在位，能者在職。」_x000D_ [動]_x000D_ 1.可以做、有才幹。《論語．先進》：「非曰能之，願學焉。」《荀子．勸學》：「假舟楫者，非能水也，而絕江河。」_x000D_ 2.投契、睦。《詩經．大雅．民勞》：「柔遠能邇，以定我王。」《史記．卷五三．蕭相國世家》：「何素不與曹參相能…

Mainland

• Tân Hoa Tự Điển 能〈名〉 (象形。金文作字形象熊形。本义熊) 传说中的一种像熊的兽 能,熊属。足似鹿。--《说文》 梦黄能入于寝门。--《左传·昭公七年》。贾注兽也。” 近者三奸悉破碎,羽窟无底幽黄能。--唐·韩愈《忆昨行和张十一》 才能,能力 各奏尔能。--《诗·小雅·宾之初筵》 无异能者。--唐·柳宗元《三戒》 募有能捕之者。--唐·柳宗元《捕蛇者说》 有千里之能。--唐·韩愈《杂说》 表恶其能。--《资治通鉴》 又如能处(本事; 能耐); 无能(没有能力); 低能(能力低下); 逞能(显示自己能干); 各 能néng ⒈才干，本领～力。才～。各尽所～。 ⒉有能力的人～人。～者为师。招贤进～。 ⒊会，胜任，做得到～够。她～做。～上～下。 ⒋应该你不～这样马虎。 ⒌物理学名词。"能量"的简称～源。热～∷～。 ⒍ ⒎ 能nái 1.三足鳖。 能nài 1.通"耐"。受得住。 2.姓。 能tái 1.通"台"。古星名。 2.(今读tāi)见"能始"。 3.通"态"。形态。

Eng

• CC-CEDICT surname Neng
• CC-CEDICT can, to be able to, might possibly, ability, (physics) energy
• JMdict talent
• JMdict gift
• JMdict function
• JMdict noh (theatre)

ja

• JMdict 能（のう）

other

• Nguồn khác Một. Cáng nâng: Một cành. 𣚦能禮𫇥林𫇥呂 Cáng nâng lẻ bioóc rồm, bioóc lả (N.Q.) Một cành khác lại nở hoa rồm, hoa lả