蹶

juéquyếtNôm quýêt

Hán Việt: quyết · Pinyin: jué · Nôm: quýêt

Tổng quan

Đạp, lấy chân đạp vào nẫy nỏ gọi là quyết trương [蹶張]

Pinyin
jué
Hán Việt
quyết
Âm Nôm
quýêt
Chú âm
ㄐㄩㄝˇ
Unicode
U+8E76
Bộ thủ
足
Số nét
19
Cấu trúc
left-right
Giản thể
蹶
Thương Hiệt
RMMTO

蹶子 · 蹶1. · 蹶2. · 竭蹶 · 尥蹶子 · 一蹶不振 · 屯蹶否塞 · 艰难竭蹶

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinjué
Hán Việtquyết
Âm Nômquè
Quảng Đônggwai3
Mân Namkuat4
Nhật BảnTSUMAZUKU
Hàn Quốc궐
Chú âmㄐㄩㄝˇ
Hán ngữ Trung cổkyat
Baxter-Sagartkʷat
Hán ngữ Thượng cổkʷat
Phản thiết居月切
Thanh mẫu見
Vận祭
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Đạp, lấy chân đạp vào nẫy nỏ gọi là quyết trương [蹶張]. Ngã, té nhào. Kiệt quyết [竭蹶] nghiêng ngửa, gắng sức chống đỡ cũng gọi là kiệt quyết. Một âm là quệ. Đi vội. Quệ nhiên [蹶然] đứng sững người lên, choàng dậy. Động. $ Ghi chú : Ta quen đọc là chữ quệ cả

Nôm

  • Giản Dị Hán Nôm quệ kiệt quệ [Eng: exhausted]
  • Giản Dị Hán Nôm què què chân [Eng: handicapped]

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.顛仆、跌倒。《淮南子．精神》：「形勞而不休則蹶，精用而不已則竭。」《元史．卷一九四．忠義傳二．喜同傳》：「喜同突圍將自拔，賊橫刺其馬，馬蹶，喜同鞭馬躍而起，手斬刺馬者。」 2.快跑、快走。《國語．越語下》：「臣聞從時者，猶救火追亡人也，蹶而趨之，唯恐弗及。」 3.失敗、挫敗。如：「一蹶不振」。《荀子．成相》：「主之孽，讒人達，賢能遁逃，國乃蹶。」 4.踏、蹈。《文選．揚雄．羽獵賦》：「蹶松柏，掌蒺藜。」唐．李白〈大鵬賦〉：「爾乃蹶厚地，摩太清，亙層霄，突重溟。」 [副] 急速、突然而起。《莊子．在宥》：「廣成子蹶然而起。」《南史．卷一四．宋宗室及諸王傳下．文帝諸子傳》：「鑠既歸義最晚，常懷憂懼，每於眠中蹶起坐，與人語亦多謬僻。」

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 蹶 (形声。从足,厥声。本义倒下,跌倒) 同本义 蹶,僵也。--《说文》 小人之行,不蹶于山。--《吕氏春秋·慎行》 处足则为萎,为蹶。--《吕氏春秋·尽数》 毅恐蹶仆地。--唐·李朝威《柳毅传》。又如蹶角(额角叩地,表示恭敬诚恳); 蹶踬(跌倒,颠仆); 蹶躭(颠跌,奔波); 蹶踣(颠仆,跌倒); 蹶跌(跌倒) 折损 蹶上将军。--《史记·孙吴传》。索隐毙也。” 又如一蹶不振; 蹶衵(衰败; 损伤) 用一脚或双脚猛踢,尤指马、骡等动物用后腿向后踢 蹶juě 蹶（躡）jué ⒈倒下，跌倒。〈引〉受挫折，失败一～不振。 ⒉踩，踏～崭岩（踏高峻的岩石）。 ⒊竭尽，枯竭不～。 蹶guì 1.动乱; 扰乱。 2.感动; 感召。 3.事物改变原来的位置或脱离静止状态。

Eng

  • CC-CEDICT to stumble, to trample, to kick (of horse)
  • CC-CEDICT see 尥蹶子[liao4 jue3 zi5]

Nguồn gốc

left-right

Khang Hy

【唐韻】【集韻】【韻會】【正韻】𠀤居月切，音厥。【說文】僵也。一曰跳也。【廣韻】失脚。【孟子】今夫蹶者趨者。【莊子·人閒世】爲崩爲蹶。 又【史記·孫子傳】蹶上將。【註】蹶，猶挫也。 又【史記·申屠嘉傳】材官蹶張。【註】力能足踏强弩張之。 又【前漢·揚雄傳】蹶浮麋。【註】蹶，蹴也。 又【荀子·儒效篇】竭蹶而趨之。【註】竭蹶，顚倒也。 又【爾雅·釋詁】蹶，嘉也。 又【廣韻】走也，速也。 又【廣韻】【集韻】𠀤紀列切，音罬。又【韻會】其月切，音橜。義𠀤同。 又【廣韻】居衞切【集韻】姑衞切，𠀤音劌。【爾雅·釋詁】蹶，動也。蹶蹶，敏也。【詩·唐風】良士蹶蹶。【傳】動而敏於事。【釋文】蹶，俱衞反。又【大雅】文王蹶厥生。【傳】蹶，動也。【釋文】蹶，俱衞反。又【禮·曲禮】足毋蹶。【註】行遽。又【孔子閒居】子夏蹶然而起。 又姓。【詩·大雅】蹶父之子。 又【集韻】紀劣切，音撅。【廣韻】有所犯灾也。

Thuyết Văn

僵也。 从足。厥聲。 一曰跳也。 讀亦若橜。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

僵、僨也。方言。跌、蹷也。左傳。是謂蹷其本。 居月切。十五部。 孟子。今夫蹶者趨者。是氣也。而反動其心。 亦者、謂讀若厥矣又讀若橜也。橜瞿月切。

【蹶】 (quyết ⟨quệ⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 足 (túc) , Thanh phù (聲符): 厥 (quyết) Phiên thiết: Cư nguyệt thiết Thượng tự: 居 (cư) , Hạ tự: 月 (nguyệt) Trung cổ thanh mẫu: 見母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'c' + vận mẫu 'at' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: cát (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: cương (Ngã.) vậy Một thuyết khác: 跳也

Tự hình

  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 嶡 · 蹷 · 𧽸 · 𨄬 · 𨇙 · 𨇭 · 𨇮 · 嶡 · 蹷