飭

chìsứcNôm sức

Hán Việt: sức · Pinyin: chì · Nôm: sức

Tổng quan

Trang sức, tả cái dáng sắp sửa nghiêm cẩn. Như chỉnh sức [整飭] sắp đặt nghiêm trang, trang sức [裝飭] sắm sửa lệ bộ cho gọn ghẽ đẹp đẽ, v.v

Pinyin
chì
Hán Việt
sức
Âm Nôm
sức
Chú âm
ㄔˋ
Unicode
U+98ED
Bộ thủ
人
Số nét
12
Cấu trúc
left-right
Phồn thể
飭
Giản thể
饬
Thương Hiệt
OIOKS

飭令 · 飭厲 · 飭整 · 飭躬 · 戒飭 · 校飭 · 謹飭 · 面飭

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinchì
Hán Việtsức
Âm Nômsức
Quảng Đôngcik1
Mân Namthik4
Nhật BảnKATAMERU
Hàn Quốc칙
Chú âmㄔˋ
Hán ngữ Trung cổthrik
Baxter-Sagarthrjɨk
Hán ngữ Thượng cổhrjɨk
Phản thiết蓄力切
Thanh mẫu曉

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Trang sức, tả cái dáng sắp sửa nghiêm cẩn. Như chỉnh sức [整飭] sắp đặt nghiêm trang, trang sức [裝飭] sắm sửa lệ bộ cho gọn ghẽ đẹp đẽ, v.v. Mệnh lệnh, lệnh của quan truyền xuống cho dân biết gọi là sức. Sai đầy tớ đưa trình thư từ nói là sức trình [飭呈] hay sức tống [飭送]. Chỉnh bị. Sửa trị

Nôm

  • Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) sức trang sức [Eng: beautify (with jewels), adorn (with jewels)]
  • Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] lý khí hành trệ sức ra tiêu đờm
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: sức Xuất hiện 5 lần trong Truyện Kiều 1902
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: sức Xuất hiện 5 lần trong Truyện Kiều 1871
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: sức Xuất hiện 5 lần trong Truyện Kiều bản 1866
  • Lục Vân Tiên Âm Nôm: sức Xuất hiện 8 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.整頓、治理。如：「整飭」。《詩經．小雅．六月》：「六月棲棲，戎車既飭。」 2.告誡。通「敕」。如：「戒飭」、「申飭」。《史記．卷一．五帝本紀》：「信飭百官，眾功皆興。」 [副] 謹慎。《禮記．樂記》：「再始以著往，復亂以飭歸。」 [形] 修飾、裝飾。通「飾」。漢．王充《論衡．答佞》：「上奢，己麗服; 上儉，己不飭。」

Eng

  • CC-CEDICT (bound form) to put in order, to arrange properly, circumspect, well-behaved, to give (sb) an order

Nguồn gốc

left-right

Khang Hy

【廣韻】恥力切【集韻】【韻會】蓄力切，𠀤音敕。【說文】致堅也。【玉篇】謹貌。【禮·樂記】再始以著往，復亂以飭歸。【註】再擊鼓以明其進，復擊鐃以謹其退也。 又修治。【易·雜卦】蠱則飭也。 又勤也。【周禮·天官·大宰】百工飭化八材。【疏】飭，勤也。又【冬官·考工記】飭力以長地財，謂之農夫。 又【廣韻】整備也。【詩·小雅】戎車旣飭。【傳】飭，正也。【禮·月令】仲冬飭死事。【註】誓戒六軍，厲必死之志也。【前漢·武帝紀】飭躬齋戒。 又與敕同。命令也。【齊語】飭其子弟，相語以事。【前漢·張敞傳】明飭長吏守丞。【集韻】或作飾。 考證：〔【周禮·天官·大宰】百工飭化八材。【註】飭，勤也。〕　謹照原文註改疏。〔【詩·小雅】我車旣飭。【註】飭，正也。〕　謹照原文我車改戎車。註改傳。

Thuyết Văn

致臤也。 从人力。食聲。讀若敕。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

臤者、堅也。致者、送詣也。致之於堅。是之謂飭。攷工記曰。審曲面勢以飭五材。謂五材皆必堅緻也。又曰。飭力以長地材。謂整頓其人力也。凡人物皆得云飭。飭人而筋骸束矣。飭物而器用精良矣。其字形與飾相似。故古書多有互譌者。飾在外。飭在內。其義不同。竊謂許書工下云巧飾也。當作巧也、飭也。飭卽記所謂飭五材。辨民器。謂之百工。不徒修飾其外而已。凡經傳子史之譌皆可以意正之。飭與敕義略相近。敕、誡也。 恥力切。一部。

【飭】(sức) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 人力 (nhân + lực) , Thanh phù (聲符): 食 (thực) Phiên thiết: 恥力切 → sỉ + lực , Đọc như: 敕 (sắc) Nghĩa: 致臤 vậy。 từ nhân (người)力。thực (ăn) thanh。 đọc như 敕。

Tự hình

  • Tiểu triện
  • Khải thư

Dị thể: 餝 · 𩚠 · 𩛙 · 餝 · 饬 · 饬 · 饬