饬
sức
Hán Việt: sức · Pinyin: chì
Tổng quan
(dạng kết hợp) sắp xếp ngăn nắp cẩn trọng ngoan ngoãn ra lệnh (cho ai đó)
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | chì |
|---|---|
| Hán Việt | sức |
| Quảng Đông | cik1 |
| Chú âm | ㄔˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | thrik |
| Baxter-Sagart | hrjɨk |
| Hán ngữ Thượng cổ | hrjɨk |
| Phản thiết | 蓄力切 |
| Thanh mẫu | 曉 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Giản thể của chữ 飭
- Thiều Chửu Trang sức, tả cái dáng sắp sửa nghiêm cẩn. Như {chỉnh sức} [整飭] sắp đặt nghiêm trang, {trang sức} [裝飭] sắm sửa lệ bộ cho gọn ghẽ đẹp đẽ, v.v. Mệnh lệnh, lệnh của quan truyền xuống cho dân biết gọi là {sức}. Sai đầy tớ đưa trình thư từ nói là {sức trình} [飭呈] hay {sức tống} [飭送].…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 饬 (形声。从人,从力,食声。本义修整,整治) 同本义 饬,致坚也。--《说文》 周军饬垒。--《国语·吴语》。注治也。” 饬曲岸之际。--《淮南子·本纪》 戎车既饬。--《诗·小雅·六月》 又如整饬;饬装(整备行装);饬兵(整顿军队) 命令 告诫。通敕” 信饬百官,众功皆兴。--《史记·五帝本纪》 修德束躬,以自申饬,所以检其邪心,守其正意也。--《说苑·修文》 双饬众官,各慎其职。--《汉书·五行志上》 饬chì ⒈整顿，整治整～。～武备。 ⒉谨慎谨～。 ⒊通"敕"。命令，告诫～令。～知。申～。 饬shì 1.装饰；修饰。 2.巧饰；巧伪。
Eng
- CC-CEDICT (bound form) to put in order|to arrange properly|circumspect|well-behaved|to give (sb) an order
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【廣韻】恥力切【集韻】【韻會】蓄力切，𠀤音敕。【說文】致堅也。【玉篇】謹貌。【禮·樂記】再始以著往，復亂以飭歸。【註】再擊鼓以明其進，復擊鐃以謹其退也。 又修治。【易·雜卦】蠱則飭也。 又勤也。【周禮·天官·大宰】百工飭化八材。【疏】飭，勤也。又【冬官·考工記】飭力以長地財，謂之農夫。 又【廣韻】整備也。【詩·小雅】戎車旣飭。【傳】飭，正也。【禮·月令】仲冬飭死事。【註】誓戒六軍，厲必死之志也。【前漢·武帝紀】飭躬齋戒。 又與敕同。命令也。【齊語】飭其子弟，相語以事。【前漢·張敞傳】明飭長吏守丞。【集韻】或作飾。 考證：〔【周禮·天官·大宰】百工飭化八材。【註】飭，勤也。〕 謹照原文註改疏。〔【詩·小雅】我車旣飭。【註】飭，正也。〕 謹照原文我車改戎車。註改傳。
Thuyết Văn
致臤也。 从人力。食聲。讀若敕。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
臤者、堅也。致者、送詣也。致之於堅。是之謂飭。攷工記曰。審曲面勢以飭五材。謂五材皆必堅緻也。又曰。飭力以長地材。謂整頓其人力也。凡人物皆得云飭。飭人而筋骸束矣。飭物而器用精良矣。其字形與飾相似。故古書多有互譌者。飾在外。飭在內。其義不同。竊謂許書工下云巧飾也。當作巧也、飭也。飭卽記所謂飭五材。辨民器。謂之百工。不徒修飾其外而已。凡經傳子史之譌皆可以意正之。飭與敕義略相近。敕、誡也。 恥力切。一部。
【飭】(sức) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 人力 (nhân + lực) | Thanh phù (聲符): 食 (thực) Phiên thiết: 恥力切 → sỉ + lực | Đọc như: 敕 (sắc) Nghĩa: 致臤 vậy。 từ nhân (người)力。thực (ăn) thanh。 đọc như 敕。
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 餝 · 𩚠 · 𩛙 · 餝 · 饬 · 饬 · 飭 · 饬 · 飭