魁
khôi
Hán Việt: khôi · Pinyin: kuí
Tổng quan
Đầu sỏ, kẻ làm đầu sỏ cả một đảng gọi là {khôi}.
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | kuí |
|---|---|
| Hán Việt | khôi |
| Quảng Đông | fui1 |
| Mân Nam | khue |
| Nhật Bản | KAI |
| Hàn Quốc | 괴 |
| Chú âm | ㄎㄨㄟˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | khuai |
| Baxter-Sagart | [kʰ]ˤuj |
| Hán ngữ Thượng cổ | [kʰ]ˤuj |
| Phản thiết | 苦猥切 |
| Thanh mẫu | 溪 |
| Vận | 灰 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Đầu sỏ, kẻ làm đầu sỏ cả một đảng gọi là {khôi}. Đỗ đầu đời khoa cử lấy năm kinh thi các học trò, mỗi kinh lọc lấy một người đầu gọi là {khôi}, cho nên gọi là {ngũ khôi} [五魁] hay là {kinh khôi} [經魁]. Đỗ trạng nguyên gọi là {đại khôi} [大魁]. Cao lớn. Như người trạng mạo vạm vỡ phươ…
Nôm
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: khôi Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: khôi Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1902
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: khôi Xuất hiện 2 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.湯勺，舀湯的器具。《說文解字．斗部》：「魁，羹斗也。」晉．郭璞〈易洞林〉：「太子洗馬荀子驥家中以龍銅魁作食欻鳴。」 2.為首、帶頭的人。如：「文魁」、「花魁」、「罪魁禍首」。《漢書．卷九二．游俠傳．序》：「及王莽時，諸公之間陳遵為雄，閭里之俠原涉為魁。」清．魏禧〈大鐵椎傳〉：「眾魁請長其群，吾又不許，是以讎我。」 3.明代科舉分五經取士，每一經的首選人稱為「經魁」，五位經魁簡稱為「五魁」，後稱考試或比賽得到第一名為「奪魁」。 4.姓。如明代有魁倫。 [形] 高大強壯。如：「魁偉」、「魁岸」、「魁梧」。唐．柳宗元〈牛賦〉：「牛之為物，魁形巨首。…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 魁〈名〉 (形声。从斗,鬼声。斗”,长柄酒勺。本义汤勺,调羹。长柄大头) 同本义 魁,羹抖也。--《说文》 授以魁柄。--《汉书·梅福传》 太子洗马荀子骥家中以龙铜魁作食歨鸣。--晋·郭璞《易洞林》 古星名。北斗七星的第一至第四星,一说为北斗第一星 平旦建者魁。--《汉书·天文志》 那北斗正斜倚在紫微垣的西边上面,杓在上,魁在下。--《老残游记》 又如魁星(即奎宿”,原为二十八宿之一◇被古人附会为主管文运之神);魁杓(指北斗星);魁冈(河魁星与天冈星的合称 魁kuí ⒈头目，首领他是～首。罪～祸首。～甲（状元）。 ⒉大，高大～梧。～伟。形～体壮。 ⒊勺子…
Eng
- CC-CEDICT chief|head|outstanding|exceptional|stalwart
Nguồn gốc
surround-lower-left
Khang Hy
〔古文〕：𩲔【廣韻】苦回切【集韻】【韻會】【正韻】枯回切，𠀤音恢。魁帥。【書·胤征】殲厥渠魁。【傳】魁，帥也。【禮·檀弓】不爲魁。【註】魁，猶首也。 又【博雅】大也。【史記·孟嘗君傳】始以薛公爲魁然也。今視之，乃眇小丈夫耳。 又【莊子·庚桑楚】人見其跂，猶之魁然。【註】魁，安也。一曰主也。 又【博雅】魁岸，雄傑也。 又星名。【史記·天官書】魁枕參首。【註】魁，北斗第一星也。【後漢·郡國志】魁方杓。【註】春秋緯曰：瑤光第一至第四爲魁。 又蜃蛤也。【儀禮·士冠禮】素積白屨，以魁柎之。【註】魁，蜃蛤柎注也。【疏】以魁蛤灰柎之者，取其白耳，魁，卽蜃蛤一物。 又姓。 又小阜。【周語】以爲魁陵。【註】小阜曰魁。 又與塊同。【前漢·東方朔傳】魁然無徒。【註】師古曰：魁讀曰塊。 又與科同。【後漢·東夷傳】大率皆魁頭露紒。【註】魁頭，猶科頭也。謂以髮縈繞成科結也。 又【集韻】苦猥切，音磈。魁瘣，大枝節盤結也。 考證：〔【史記·孟嘗君傳】始以薛公爲魁然也，今視之，乃眇小大夫耳。〕 謹照原文大夫改丈夫。
Thuyết Văn
羮斗也。 从斗。鬼聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
斗當作枓。古斗枓通用。然許例以義爲別。枓、勺也。抒羮之勺也。史記趙襄子使廚人操銅枓以食代王及從者。行斟。陰令宰人以枓擊殺代王。斟者、羹汁也。魁頭大而柄長。毛詩傳曰大斗長三尺是也。引申之、凡物大皆曰魁。如檀弓不爲魁、游俠傳曰閭里之俠原涉爲魁、翟方進傳芋魁、百官志里有里魁皆是。北斗七星。魁方杓曲。魁象首、杓象柄也。若國語注小阜曰魁。卽說文𠂤字之叚借。亦未嘗不取枓首之意。 苦回切。十五部。
【魁】 (khôi) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 斗 (đấu) | Thanh phù (聲符): 鬼 (quỷ) Phiên thiết: Khổ hồi thiết Thượng tự: 苦 (khổ) | Hạ tự: 回 (hồi) Trung cổ thanh mẫu: 溪母 — thứ thanh (次清) Quy tắc: thanh mẫu 'kh' + vận mẫu 'ôi' Suy luận: khôi (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: canh đẩu (Cái đấu.) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 鬿 · 𩲅 · 𩲔 · 𩲙 · 𩳭 · 鬿