民

Nguồn gốc

overlaid

Khang Hy

 〔古文〕：𠘽【唐韻】【集韻】【韻會】【正韻】𠀤彌鄰切，音泯。【說文】衆萌也。言萌而無識也。【易·師卦】君子以容民畜衆。【書·咸有一德】后非民罔使，民非后罔治。【禮·緇衣】民以君爲心，君以民爲體。 又四民。【穀梁傳·成元年】古者四民：有士民，有商民，有農民，有工民。【註】德能居位曰士，辟土植穀曰農，巧心勞手成器物曰工，通財貨曰商。 又司民，星名。【周禮·秋官·司民】及孟冬祀司民之日，獻其數于王。【註】司民，軒轅角也。【釋文】軒轅十七星，如龍形，有兩角，角有大民、小民。 又官名。【周禮·秋官·司民】掌登萬民之數，自生齒以上，皆書於版。 又民曹，漢官名。【後漢·百官志】民曹尚書主凡吏上書事。【註】《蔡質·漢舊儀》曰：典膳治功作，監池、苑囿、盜賊事。 又民部，今戸部也。【文獻通考】漢置尚書郞四人，其一人主財帛委輸。至魏文帝，置度支尚書寺，專掌軍國支計。吳有戸部，晉有度支，皆主筭也。後周置大司徒卿一人，如《周禮》之制，隋初有度支尚書，則幷後周民部之職。開皇二年，改度支爲民部。永徽初，改民部爲戸部。 又北方有比肩民，見【爾雅·釋地】。南方有裸民，見【呂氏春秋】。又白民國，白身，背有角，乗之壽二千歲。羽民國，其民皆生羽毛。卵民國，其民皆生卵。毛民國，其民皆生毛。又有勞民、搖民、壎民、盈民、臷民、蜮民諸國，𠀤見【山海經】。又鶴民國，人長三寸，日行千里，見【窮神祕苑】。 又姓，見【姓苑】。 又叶鄰知切，音離。【夏禹襄陵操】洪水滔天，下民愁悲。上帝愈咨，三過吾門不入。父子道衰，嗟嗟不欲煩下民。 又叶彌延切，音眠。【楊方·合歡詩】齊彼蛩蛩獸，舉動不相捐。生有同穴好，死成倂棺民。【六書略】民，象俯首力作之形。○按民字之義非一。有總言人者，《詩》天生蒸民，厥初生民。是也。有對君而言者，《書》民惟邦本。是也。有別於在位而言者，《詩》宜民宜人。註：人謂臣，民謂衆庶。是也。有對幽而言者，《論語》務民之義，《左傳》先成民而後致力于神。是也。有對已而言者，《詩》民莫不穀，我獨于罹。是也。有對農而言者，《漢·食貨志》粟甚貴傷民，甚賤傷農。是也。况四民兼士農工商，豈力田始稱民乎。《六書略》之說穿鑿，不可從。

Thuyết Văn

眾𦹩也。 从古文之象。 凡民之屬皆从民。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

萌古本皆不誤。毛本作氓。非。古謂民曰萌。漢人所用不可枚數。今周禮以興耡利甿。許耒部引以興耡利萌。愚謂鄭本亦作萌。故注云變民言萌、異外內也。萌猶懵懵無知皃也。鄭本亦斷非甿字。大氐漢人萌字、淺人多改爲氓。如周禮音義此節摘致氓是也。繼又改氓爲甿。則今之周禮是也。說詳漢讀攷、民萌異者、析言之也。以萌釋民者、渾言之也。 仿佛古文之體少整齊之也。凡許書有从古文之形者四。曰革、曰弟、曰民、曰酉。說見革下。彌鄰切。十二部。

【民】 (dân) Lục thư: Tượng hình Cấu trúc: Tượng hình — Từ: 古文之象 (cổ văn chi tượng), 民 (dân (Người)) Phiên thiết: Di lân thiết Thượng tự: 彌 (di) | Hạ tự: 鄰 (lân) Trung cổ thanh mẫu: 明母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'm' + vận mẫu 'ân' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: mần (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: chúng (Đông)𦹩 vậy Phàm các chữ thuộc bộ 民 (dân) đều từ 民。

Tự hình

• Giáp cốt
• Kim văn
• Chữ lụa
• Tiểu triện
• Lệ thư
• Khải thư
• Hành thư
• Thảo thư

Dị thể: 艮 · 𠘽 · 𡻾 · 𫞖 · 艮