民

míndânNôm rân

Hán Việt: dân · Pinyin: mín · Nôm: rân

Tổng quan

Người, dân, loài người thuộc ở dưới quyền chính trị gọi là dân. Như quốc dân [國民] dân nước, dân chủ [民主] chủ quyền quốc gia thuộc về toàn dân, ý nguyện nh…

Pinyin
mín
Hán Việt
dân
Âm Nôm
rân
Chú âm
ㄇㄧㄣˊ
Unicode
U+6C11
Bộ thủ
古
Số nét
5
Cấu trúc
overlaid
Thương Hiệt
RVP

民丰 · 民主 · 民乐 · 民事 · 民企 · 民众 · 民俗 · 民兵

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinmín
Hán Việtdân
Âm Nômrân
Quảng Đôngman4
Mân Nambîn
Nhật BảnTAMI
Hàn Quốc민
Chú âmㄇㄧㄣˊ
Hán ngữ Trung cổmjin
Baxter-Sagartmi[ŋ]
Hán ngữ Thượng cổmi[ŋ]
Phản thiết彌鄰切
Thanh mẫu明
Vận真
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Người, dân, loài người thuộc ở dưới quyền chính trị gọi là dân. Như quốc dân [國民] dân nước, dân chủ [民主] chủ quyền quốc gia thuộc về toàn dân, ý nguyện nhân dân được tôn trọng theo sự tuyển cử tự do chọn người ra làm việc nước

Nôm

  • Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển dân 民 dt. trong quan hệ với quan lại và vua chúa. (Trần tình 37.8)‖ (Tự thán 74.7)‖ Trị dân sơ lập lòng cho chính, có nước thường in nguyệt khá rây. (Bảo kính 137.5, 143.3, 170.8, 184.6)‖ (Tùng 220.4)‖ (Lão dung 239.4). Bốn dân. (Tức sự 126.7)
  • Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) dân người dân, nông dân, công dân; dân tộc [Eng: citizen, farmer, people; nation]
  • Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] buộc giải làm đồ hoặc thế giả dân
  • Bảng Tra Chữ Nôm rân dạ rân [Eng: shout “yes” repeatedly]
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: dân Xuất hiện 2 lần trong Truyện Kiều 1902
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: dân Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
  • Lục Vân Tiên Âm Nôm: dân Xuất hiện 18 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 人、人類、百姓。如：「人民」、「平民」、「庶民」。《書經．五子之歌》：「民惟邦本，本固邦寧。」

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 民 (指事。从古文之象。古文从母,取蕃育意。古代指黎民百姓,平民。与君、官对称) 同本义 民,众萌也。从古文之象。--《说文》。按,古文从母。取蕃育也,上下众多意,指事。 民,氓也。--《广雅》。按,土著者曰民,外来者曰氓。 古者有四民,有士民,有商民,有农民,有工民。--《谷梁传·成公元年》 夫民神之主也。--《左传·桓公六年》 无子曰兆民。诸侯曰万民。--《左传·闵公元年》 黎民阻饥。--《书·舜典》 民不适有居。--《书·盘庚上》 哀我征夫,独为匪民。--《诗·小雅·何草不黄》 民可使由之, 民mín ⒈〈古〉指奴隶或没做官的众百姓。现指人民，即以劳动群众为主体的基本成员拥政爱～。军～鱼水情。 ⒉指人或人群～众。居～。～族。 ⒊劳动大众的～歌。～间故事。 ⒋从事某项工作的人农～。渔～。盐～。 ⒌非军事的～用。～航。 ⒍通"苠" ～高粱。 ⒎ ①指人民有管理国家和自由发表意见的权利加强～主和法制建设。 ②根据大多数群众意愿处理问题的工作方式～主气氛。～主作风。办事～主。 民mián 1.通"绵"。参见"民民"。 2.通"眠"。

Eng

  • CC-CEDICT surname Min
  • CC-CEDICT (bound form) the people, inhabitants of a country
  • JMdict people
  • JMdict citizens
  • JMdict subjects
  • JMdict folk
  • JMdict citizen
  • JMdict resident
  • JMdict person
  • JMdict user (of a website, esp. as a collective, e.g. Twittersphere)

ja

  • JMdict 民（たみ）
  • JMdict 民（みん）

Nguồn gốc

overlaid

Khang Hy

 〔古文〕：𠘽【唐韻】【集韻】【韻會】【正韻】𠀤彌鄰切，音泯。【說文】衆萌也。言萌而無識也。【易·師卦】君子以容民畜衆。【書·咸有一德】后非民罔使，民非后罔治。【禮·緇衣】民以君爲心，君以民爲體。 又四民。【穀梁傳·成元年】古者四民：有士民，有商民，有農民，有工民。【註】德能居位曰士，辟土植穀曰農，巧心勞手成器物曰工，通財貨曰商。 又司民，星名。【周禮·秋官·司民】及孟冬祀司民之日，獻其數于王。【註】司民，軒轅角也。【釋文】軒轅十七星，如龍形，有兩角，角有大民、小民。 又官名。【周禮·秋官·司民】掌登萬民之數，自生齒以上，皆書於版。 又民曹，漢官名。【後漢·百官志】民曹尚書主凡吏上書事。【註】《蔡質·漢舊儀》曰：典膳治功作，監池、苑囿、盜賊事。 又民部，今戸部也。【文獻通考】漢置尚書郞四人，其一人主財帛委輸。至魏文帝，置度支尚書寺，專掌軍國支計。吳有戸部，晉有度支，皆主筭也。後周置大司徒卿一人，如《周禮》之制，隋初有度支尚書，則幷後周民部之職。開皇二年，改度支爲民部。永徽初，改民部爲戸部。 又北方有比肩民，見【爾雅·釋地】。南方有裸民，見【呂氏春秋】。又白民國，白身，背有角，乗之壽二千歲。羽民國，其民皆生羽毛。卵民國，其民皆生卵。毛民國，其民皆生毛。又有勞民、搖民、壎民、盈民、臷民、蜮民諸國，𠀤見【山海經】。又鶴民國，人長三寸，日行千里，見【窮神祕苑】。 又姓，見【姓苑】。 又叶鄰知切，音離。【夏禹襄陵操】洪水滔天，下民愁悲。上帝愈咨，三過吾門不入。父子道衰，嗟嗟不欲煩下民。 又叶彌延切，音眠。【楊方·合歡詩】齊彼蛩蛩獸，舉動不相捐。生有同穴好，死成倂棺民。【六書略】民，象俯首力作之形。○按民字之義非一。有總言人者，《詩》天生蒸民，厥初生民。是也。有對君而言者，《書》民惟邦本。是也。有別於在位而言者，《詩》宜民宜人。註：人謂臣，民謂衆庶。是也。有對幽而言者，《論語》務民之義，《左傳》先成民而後致力于神。是也。有對已而言者，《詩》民莫不穀，我獨于罹。是也。有對農而言者，《漢·食貨志》粟甚貴傷民，甚賤傷農。是也。况四民兼士農工商，豈力田始稱民乎。《六書略》之說穿鑿，不可從。

Thuyết Văn

眾𦹩也。 从古文之象。 凡民之屬皆从民。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

萌古本皆不誤。毛本作氓。非。古謂民曰萌。漢人所用不可枚數。今周禮以興耡利甿。許耒部引以興耡利萌。愚謂鄭本亦作萌。故注云變民言萌、異外內也。萌猶懵懵無知皃也。鄭本亦斷非甿字。大氐漢人萌字、淺人多改爲氓。如周禮音義此節摘致氓是也。繼又改氓爲甿。則今之周禮是也。說詳漢讀攷、民萌異者、析言之也。以萌釋民者、渾言之也。 仿佛古文之體少整齊之也。凡許書有从古文之形者四。曰革、曰弟、曰民、曰酉。說見革下。彌鄰切。十二部。

【民】 (dân) Lục thư: Tượng hình Cấu trúc: Tượng hình — Từ: 古文之象 (cổ văn chi tượng), 民 (dân (Người)) Phiên thiết: Di lân thiết Thượng tự: 彌 (di) , Hạ tự: 鄰 (lân) Trung cổ thanh mẫu: 明母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'm' + vận mẫu 'ân' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: mần (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: chúng (Đông)𦹩 vậy Phàm các chữ thuộc bộ 民 (dân) đều từ 民。

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Lệ thư
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 艮 · 𠘽 · 𡻾 · 𫞖 · 艮