炭
thán
Hán Việt: thán · Pinyin: tàn
Tổng quan
than củi than đá
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | tàn |
|---|---|
| Hán Việt | thán |
| Quảng Đông | taan3 |
| Mân Nam | thuànn |
| Nhật Bản | SUMI |
| Hàn Quốc | 탄 |
| Chú âm | ㄊㄢˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | thanh |
| Baxter-Sagart | [tʰ]ˤa[n]-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | [tʰ]ˤa[n]-s |
| Phản thiết | 他案切 |
| Thanh mẫu | 透 |
| Vận | 翰 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Than. Chất thán, chất độc thở ở trong mình ra gọi là {thán khí} [炭氣], vật gì có chất ấy gọi là {thán tố} [炭素]. {Đồ thán} [塗炭] (cũng viết là [荼炭]) lầm than, nói dân bị chánh trị tàn ác khổ sở quá, vì thế nên đời loạn gọi là {sinh linh đồ thán} [生靈塗炭]. {Băng thán} [冰炭] than giá, nó…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm thán thán (nhiên liệu than) [Eng: coal]
- Bảng Tra Chữ Nôm tro tro bếp [Eng: ash in cooking-stove]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: than Xuất hiện 3 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: than Xuất hiện 3 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.含碳物質在不完全燃燒或加熱時所得到的殘留物。《說文解字．火部》：「炭，燒木餘也。」如：「焦炭」、「木炭」。 2.方言。指煤。《史記．卷四九．外戚世家》：「（少君）至宜陽，為其主入山作炭，（寒）暮臥岸下百餘人，岸崩，盡壓殺臥者，少君獨得脫，不死。」《正字通．火部》：「炭，石炭。今西北所燒之煤，即石炭。」 3.姓。如漢代有炭虬。
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 炭〈名〉 (形声。从火,岸省声。本义木炭) 同本义 炭,烧木余也。--《说文》 火所烧余木曰炭。--《释名》 坐于涂炭。--《孟子》。注墨也。” 可怜身上衣正单,心忧炭贱愿天寒。--唐·白居易《卖炭翁》 又如木炭;草炭;骨炭;活性炭;炭炉(烧木炭的炉子);炭薪(柴炭);炭精纸(一种涂有炭精供复写的纸);炭笔(用细木枝烧焦或用炭粉制成的笔);炭冰(炭热而冰冷。喻不能相容); 炭火(燃烧的炭) 像炭的东西 火。比喻灾难;困苦 为其主人入山作炭。--《 炭tàn ⒈将木材封置与外部空气隔离，加高热可烧成的一种黑色燃料木～（它的大部分是碳素）。 ⒉煤石～。煤～。…
Eng
- CC-CEDICT wood charcoal|coal
ja
- JMdict charcoal|charred remains
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
【唐韻】【集韻】【韻會】他案切【正韻】他晏切，𠀤音歎。【說文】燒木餘也。从火，岸省聲。【玉篇】灺也，火也。【禮·月令】草木黃落，乃伐薪爲炭。 又塗炭，塗泥也。炭，火也。【書·仲虺之誥】民墜塗炭。 又蜃炭。【周禮·秋官·赤犮氏】掌除牆屋，以蜃炭攻之。 又【正字通】石炭，卽今西北所燒之煤。【前漢·地理志】豫章郡出石，可燃爲薪。【徐陵春情詩】石炭擣輕紈。 又烰炭，俗作麩炭。【白居易詩】日暮半爐麩炭火。【本草】煎藥焙火宜用麩炭。 又懸炭，古𠋫氣法也。【後漢·律曆志】權土炭放隂陽。日冬至陽氣應則景長極，黃鐘通土炭，輕而衡仰。日夏至隂氣應，則景短極，蕤賔通土炭，重而衡低。【淮南子·天文訓】水勝，故夏至濕。火勝，故冬至燥。燥，故炭輕，濕，故炭重。【梁𥳑文帝詩】月暈蘆灰缺，秋還縣炭枯。 又姓。【西京雜記】炭虯，長安人。
Thuyết Văn
燒木未灰 也。从火。屵聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
未灰大徐作餘。 各本作岸省聲。今依小徐本。屵从厂聲。厂呼旱切也。他旱切。十四部。
【炭】(than) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 火 (hoả) | Thanh phù (聲符): 屵 (ngạt) Phiên thiết: 呼旱切 → hô + hạn Nghĩa: 燒mộc (gỗ) vị (chưa) 灰 vậy。 từ hỏa (lửa)。屵 thanh。
Tự hình
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𡵼