艾

àingảiNôm nghễ

Hán Việt: ngải · Pinyin: ài · Nôm: nghễ

Tổng quan

Cây ngải cứu. Dùng lá ngải khô quấn thành cái mồi châm lửa cháy rồi đốt vào chỗ đau cho kẻ ốm gọi là cứu [灸]

Pinyin
ài
Hán Việt
ngải
Âm Nôm
nghễ
Chú âm
ㄞˋ
Unicode
U+827E
Bộ thủ
艸
Số nét
5
Cấu trúc
top-bottom
Thương Hiệt
TK

艾克 · 艾卷 · 艾叶 · 艾塔 · 艾壯 · 艾子 · 艾实 · 艾条

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinài
Hán Việtngải
Âm Nômnghễ
Quảng Đôngngaai6
Mân Namhiānn
Nhật BảnYOMOGI
Hàn Quốc애
Chú âmㄞˋ
Hán ngữ Trung cổngad
Baxter-SagartC.ŋˤa[t]-s
Hán ngữ Thượng cổC.ŋˤa[t]-s
Phản thiết牛蓋切
Thanh mẫu疑
Vận泰
Đẳng1

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Cây ngải cứu. Dùng lá ngải khô quấn thành cái mồi châm lửa cháy rồi đốt vào chỗ đau cho kẻ ốm gọi là cứu [灸]. Xinh đẹp. Như tri hiếu sắc tắc mộ thiếu ngải [知好色則慕少艾] biết hiếu sắc thì mến gái tơ. Thôi. Sự gì chưa xong gọi là vị ngải [未艾]. Già. Nuôi. Hết. Báo đáp. Một âm là nghệ. Cắt cỏ. Trị yên

Nôm

  • Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) ngải cây ngải cứu [Eng: sagebrush]
  • Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] nhũ hương ngải diệp chỉn lành
  • Bảng Tra Chữ Nôm nghệ củ nghệ [Eng: saffron]
  • Bảng Tra Chữ Nôm nghễ ngạo nghễ [Eng: scornful]

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.參見「艾草」條。 2.比喻老人、年長的人。《史記．卷四．周本紀》：「瞽史教誨，耆艾脩之。」南朝梁．劉勰《文心雕龍．養氣》：「凡童少鑒淺而志盛，長艾識堅而氣衰。」 3.美好、漂亮的人。《孟子．萬章上》：「知好色，則慕少艾。」清．孔尚任《桃花扇》第三六齣：「積得些金帛，娶了些嬌艾。」 4.姓。如清代有艾元征。 [動] 1.盡、斷絕、停止。如：「方興未艾」。《詩經．小雅．庭燎》：「夜如何？其夜未艾。」《左傳．哀公二年》：「雖克鄭，猶有知在，憂未艾也。」 2.培養、養育。《詩經．小雅．南山有臺》：「樂只君子，保艾爾後。」

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 艾〈名〉 (形声。本义草名) 即艾蒿 。一种菊科的多年生草本植物叶制成艾绒,供针灸用 艾,冰台也。--《说文》 削冰令圆举以向日,干艾于后,承其景则得火,故曰冰台。--《博物志》 彼采艾兮,一日不见,如三岁兮。--《诗·王风·采葛》 求三年之艾也。--《孟子》。 又如艾人(用艾草结成的草人。旧俗在端午节以艾人悬挂于门上,可以避邪除毒) 老年,对老年人的敬称 有幼、壮、艾之期。--刘禹锡《送鸿举师游江南引》 五十曰艾,服官政。--《礼记》。郑玄注艾,老也 艾ài ⒈多年生草本，有香气，秋季开黄色小花。全草供药用，可杀虫，防治植物病虫害。叶可制艾绒，供灸病用。枝叶熏烟，可驱蚊、蝇等。 ⒉止，绝方兴未～。 ⒊美好幼～。 艾yì ⒈治理，改正。

Eng

  • CC-CEDICT surname Ai
  • CC-CEDICT Chinese mugwort or wormwood, moxa, to stop or cut short, phonetic ai or i, abbr. for 艾滋病[ai4 zi1 bing4], AIDS
  • CC-CEDICT variant of 刈[yi4], variant of 乂[yi4]
  • JMdict moxa (dried mugwort leaf used in moxibustion)
  • JMdict Japanese mugwort (Artemisia princeps)

ja

  • JMdict 艾（もぐさ）

other

  • Nguồn khác Dễ. 吟乖难拾吟惡艾車 Gằm quai nàn thắp, gằm ảc ngải xa (C.V.) Lời khôn khó tìm, lời độc dễ thấy. 淰称晉芟𫈺󱶜坎𫨰否艾 Nặm xăng tín tầu gầy, lừa khảm pây bấu ngải (L.N.H.) Nước vũng quẩn mọc rong rêu, thuyền vượt qua không dễ
  • Nguồn khác 【Dịch nghĩa】Cây ngải 【Khang Hi】[Ngọc thiên 玉篇] 蕭也。 Tiêu dã. (Cỏ tiêu) [Thi 詩 – Vương phong 王風] 彼采艾兮。 Bỉ thái ngải hề. (Hái cỏ ngải chừ.) “Truyện” 傳: 艾，所以療疾。 Ngải, sở dĩ liễu bệnh. (Ngải, loại cỏ để trị bệnh.) 【Phiên thiết】[Đường vận 唐韻] 五蓋切 Ngũ cái thiết [Tập vận 集韻] [Vận hội 韻會] [Chính vận 正韻] 牛蓋切，音礙。 Ngưu cái thiết, âm Ngại. 【Bộ】Thảo艸

Nguồn gốc

top-bottom

Khang Hy

【唐韻】五蓋切【集韻】【韻會】【正韻】牛蓋切，𠀤音礙。【玉篇】蕭也。【詩·王風】彼采艾兮。【傳】艾，所以療疾。【急就篇註】艾，一名冰臺，一名醫草。【博物志】削冰令圓，舉以向日，以艾承其影得火，故號冰臺。【本草註】醫家用灸百病，故曰灸草。 又【博雅】老也。【禮·曲禮】五十曰艾，服官政。【疏】髮蒼白，色如艾也。【揚子·方言】東齊、魯、衞之閒，凡尊老謂之艾人。【爾雅·釋詁】艾，歷也。【註】長者多更歷。 又【爾雅·釋詁】艾，相也。【疏】謂相視也。 又美好也。【孟子】知好色則慕少艾。 又養也。【詩·小雅】保艾爾後。 又止也。【左傳·哀二年】憂未艾也。【註】未絕也。 又報也。【周語】樹于有禮，艾人必豐。 又【史記·歷書】橫艾淹茂。【索隱】橫艾，壬也。 又山名。【春秋·隱六年】公會齊侯，盟于艾。【註】泰山牟縣東南有艾山。 又亭名。【水經注】甘陵故淸河直東二十里有艾亭。 又姓。【通志·氏族略】春秋大夫艾孔之後。 又【正韻】倪制切，音刈。芟也。【詩·周頌】奄觀銍艾。【穀梁傳·莊二十八年】一年不艾而百姓飢。【註】艾，穫也。 又與乂通，治也。【前漢·郊祀志】天下艾安。 又【張衡·東京賦】齊騰驤而沛艾。【註】沛艾，作姿容貌也。【五經文字】从义，訛。【集韻】或作㘷。㘷字原从𡉌，作艸下𡉌。 考證：〔【揚子·方言】東齊魯衞之閒，凡尊老謂之艾人。〕　謹按原文艾下無人字，謹改人字爲又字，作更端之詞屬下爲義。

Thuyết Văn

仌臺也。 从艸。乂聲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

見釋艸。張華博物志曰。削冰令圓。舉以向日。以艾於後承其影、則得火。 五葢切。十五部。古多借爲乂字。治也。又訓養也。

【艾】(ngải) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 艸 (tháu) , Thanh phù (聲符): 乂 (nghệ) Phiên thiết: 五葢切 → ngũ + cái Nghĩa: 仌臺 vậy。 từ thảo (cỏ)。乂 thanh。

Tự hình

  • Tiểu triện
  • Lệ thư
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 芆 · 㘷 · 𦫿 · 芆