豕

Nguồn gốc

top-bottom

Khang Hy

 〔古文〕：𢁓、𧰧、𡰯【廣韻】施是切【集韻】【韻會】賞是切【正韻】詩止切，𠀤音始。【說文】彘也。竭其尾，故謂之豕，象毛足而後有尾。【徐曰】竭，舉也。【玉篇】豬豨之總名。【揚子·方言】豬，關東西或謂之彘，或謂之豕。【林氏小說】以其食不絜，故名之豕。【大戴禮·易本命】四主時，時主豕，故豕四月而生。【本草綱目】李時珍曰：在畜屬水，在卦屬坎，在禽應室星。【易·說卦】坎爲豕。【埤雅】坎性趨下，豕能俯其首，又喜𤰞穢，亦水畜也。【詩·小雅】有豕白蹢，烝涉波矣。【傳】犬喜雪，馬喜風，豕喜雨，故天將久雨，則豕進涉水波。【禮·曲禮】豕曰剛鬣。【疏】豕肥則毛鬣剛大也。【周禮·天官·食醫】凡會膳食之宜，豕宜稷。【疏】豭豬味酸，牝豬味苦，稷米味甘，是甘苦相成。 又國名。【左傳·襄二十四年】范宣子曰：昔匄之祖在商爲豕韋氏。【註】豕韋，國名。 又星名。【博雅】營室謂之豕韋。又【史記·天官書】奎曰封豕，爲溝瀆。【前漢·天文志】作封豨。 又藥名。【爾雅·釋草】茢薽，豕首。【疏】豕首，一名彘顱，南人名爲地菘，今江東呼豨首，可以煼蠶蛹。又【莊子·徐無鬼】藥也，豕零也。【註】豕橐一名苓根，似豬屎，其塊零落而下故也。【韓愈·進學解】作豨苓。【註】楚人呼豬爲豨，卽豬苓是也。【本草綱目】一名豭豬屎。 又【集韻】亥古作豕。【正字通】《家語》或讀史云：三豕渡河。子夏曰：己亥渡河。己譌爲三，亥譌爲豕。或曰支干內有五亥，己亥位居三，三豕渡河是隱語。《說文》亥與豕溷。李陽冰曰：古文亥比豕加一畫，《說文》溷亂，不足信。 又叶施智切，施去聲。【司馬相如·上林賦】格蝦蛤，鋋猛氏。羂騕褭，射封豕。【韻會小補】相如賦本文一段俱上聲，《吳棫·韻補》以豕字叶入寘韻，誤。【字彙】凡偏傍从豕者，俗省作豕。

Thuyết Văn

彘也。 竭其尾。故謂之豕。 象毛足而後有尾。 讀與豨同。 按今世字誤㠯豖爲豕、以彖爲彖。何㠯朙之。爲啄琢从豖、蠡从彖皆取其聲。㠯是朙之。 凡豕之屬皆从豕。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

彑部。彘、豕也。是二篆爲轉注。小雅傳曰。豕、豬也。毛渾言之。許分別言名豕、名彘、名豬之故。 此與後蹏廢故謂之彘、相對成文。於其音求其義也。立部曰。竭者、負舉也。豕怒而豎其尾則謂之豕。 毛當作頭四二字。轉寫之誤。馬篆下曰。象馬頭髦尾四足之形。象篆下曰。象耳牙四足之形。芉篆下曰。从、象四足尾之形。豕首畫象其頭。次象其四足。末象其尾。 左傳。封豕長蛇。淮南書作封豨脩蛇。式視切。十五部。廣韵施是切。 此三十三字未必爲許語。而各本譌舛特甚。今正之。啄、琢用豕絆足行之豖爲聲。俗乃作啄、琢。是豖誤爲豕也。蠡从彑部訓豕之彖爲聲。俗乃作蠡。是彖誤爲彖也。故皆爲今世字誤。彑部曰。彖讀若弛。許書䖵部之蠡、心部之㥟皆从彖爲聲。在古音十六部。各本譌云今世字誤以豕爲彘、以彘爲豕。何以明之。爲啄𤥨从豕、蟸从彘皆取其聲。不可讀。或正之。又不知蠡之本彖聲、而非从彖也。

【豕】 (thỉ) Lục thư: Chuyển chú Cấu trúc: Chuyển chú — Từ: 豖、蠡 (súc 、 lễ), 彖皆取其 (thoán giai thủ kì), 豕 (thỉ (Con lợn.)) Nghĩa: trệ (Con lợn sề (lợn nái)) vậy。 kiệt (Hết. Như {kiệt trung) kì (Thửa) vĩ (Đuôi.)。 cố (Việc. Như {đại cố} [) gọi là chi (Chưng) thỉ (Con lợn.)。 tượng (Con voi.) mao (Lông. Giống thú có l) túc (Chân) nhi (Mày. Như {nhi ông} [) hậu (Sau. Nói về địa vị t) hữu (Có.) vĩ (Đuôi.)。 đ…

Tự hình

• Giáp cốt
• Kim văn
• Chữ lụa
• Tiểu triện
• Khải thư
• Hành thư
• Thảo thư

Dị thể: 𡰯 · 𢁓 · 𧰧 · 𧰬